Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 29
Devanagari script
शेषा नद्यः समुद्राश्च सर्व एव क्षयंगताः । वरदानान्महेशस्य तेनाहं न क्षयं गता
Transliteration
śeṣā nadyaḥ samudrāśca sarva eva kṣayaṃgatāḥ | varadānānmaheśasya tenāhaṃ na kṣayaṃ gatā
Translation
باقی سب ندیاں اور سمندر بھی سب کے سب فنا کو پہنچ گئے۔ مگر مہیش (مہادیو) کے عطا کردہ وردانوں کے سبب میں فنا کو نہ پہنچی۔
Word by Word
शेषाःremaining, other
शेषाः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशेष (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘नद्यः’ इत्यस्य विशेषण
नद्यःrivers
नद्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
समुद्राःoceans
समुद्राः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
चand
च:
Samuccaya (Conjunctive/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘(नद्यः समुद्राः)’ इत्यस्य विशेषण
एवindeed, certainly
एव:
Nipata (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis/particle)
क्षयम्to destruction, to ruin
क्षयम्:
Gati/Goal (Destination/गति)
TypeNoun
Rootक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
गताःgone, reached
गताः:
Kriya (Predicative action/क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु) + क्त (क्त-प्रत्यय)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विधेय (predicate)
वरदानात्because of the boon-giving (boon)
वरदानात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootवर-दान (प्रातिपदिक; वर + दान)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन
महेशस्यof Maheśa (Śiva)
महेशस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमहेश (प्रातिपदिक; महा + ईश)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
तेनtherefore, by that
तेन:
Hetu/Instrument (Cause/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; सर्वनाम
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नnot
न:
Nishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
क्षयम्to destruction
क्षयम्:
Gati/Goal (Destination/गति)
TypeNoun
Rootक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
गताgone, reached
गता:
Kriya (Predicative action/क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु) + क्त
Formभूतकृदन्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय
Speaker
Revā Devī (Narmadā)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Revā (Narmadā)
Type: river
Skanda Dialogue
Listener: Ṛṣis
Visual Art Cues
Scene: All rivers and oceans fade into dissolution, while Revā remains flowing, encircled by a subtle Śiva-emblematic aura indicating Maheśa’s boon.
Characters & Entities
R
Revā (Narmadā)M
Maheśa (Śiva)R
RiversO
OceansFAQs
Divine grace (Śiva’s boon) establishes the imperishability of the tīrtha and assures devotees of enduring refuge.
Revā/Narmadā, presented as uniquely protected and enduring among waters.
None explicitly; the verse grounds Revā’s sanctity in Śiva’s boon.