Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 23

Devanagari script

विद्युत्पुंजसमाभासा व्यालयज्ञोपवीतिनी । त्रिशूलाग्रकरा सौम्या तानुवाच ऋषींस्तदा

Transliteration

vidyutpuṃjasamābhāsā vyālayajñopavītinī | triśūlāgrakarā saumyā tānuvāca ṛṣīṃstadā

Translation

وہ بجلی کے انبار کی طرح درخشاں تھی، سانپ کو یَجْنَوپَوِیت (مقدّس جنیو) کی طرح پہنے ہوئے، نرم خو مگر ہاتھ میں ترشول کی نوک تھامے—پھر اس نے اُن رِشیوں سے خطاب کیا۔

Word by Word

• विद्युत्पुञ्ज-सम-आभासा: having a radiance like a mass of lightning
• विद्युत्पुञ्ज-सम-आभासा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: विद्युत् (प्रातिपदिक) + पुञ्ज (प्रातिपदिक) + सम (प्रातिपदिक/उपसर्गवत्) + आभास (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम् (fem. nom. sg.)

• व्याल-यज्ञोपवीतिनी: wearing a serpent as the sacred thread
• व्याल-यज्ञोपवीतिनी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: व्याल (प्रातिपदिक) + यज्ञोपवीतिन् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (fem. nom. sg.)

• त्रिशूल-अग्र-करा: having a hand holding the tip of a trident / holding a trident-point
• त्रिशूल-अग्र-करा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: त्रिशूल (प्रातिपदिक) + अग्र (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (fem. nom. sg.)

• सौम्या: gentle, auspicious
• सौम्या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सौम्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (fem. nom. sg.)

• तान्: them
• तान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), बहुवचन; सर्वनाम (masc. acc. pl.)

• उवाच: said, spoke
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• ऋषीन्: sages
• ऋषीन्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन (masc. acc. pl.)

• तदा: then
• तदा: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb)

Speaker

Narrator (Skanda Purāṇa narrator); the maiden speaks next within the narrative

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tirtha milieu (unspecified spot within Revākhaṇḍa)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A lightning-radiant divine feminine figure, gentle-faced yet awe-inspiring, wearing a serpent as yajñopavīta and holding a trident-tip, stands before assembled sages on a riverbank tirtha, about to speak.

Characters & Entities

• Maiden (kanyā/devī-like figure)
• Ṛṣis
• Trident (triśūla)
• Serpent (vyāla)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The sacred landscape reveals Śaiva power: gentleness and fierce protection co-exist in divine manifestation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Narmadā tīrtha-region, where a Śaiva, divine presence manifests from the waters.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the verse uses ritual symbols (yajñopavīta, triśūla) to signal Śaiva sanctity.