Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 7

ततस्तेजश्च दिव्यं च तप्तपिण्डमनुत्तमम् । आकाशात्तु यथैवोल्का सृष्टिहेतोरधोमुखी

tatastejaśca divyaṃ ca taptapiṇḍamanuttamam | ākāśāttu yathaivolkā sṛṣṭihetoradhomukhī

پھر ایک الٰہی اور بے مثال دہکتا ہوا تَیجس کا پِنڈ ظاہر ہوا؛ آسمان سے شہابِ ثاقب کی مانند، سِرشٹی کے سبب کے طور پر نیچے کی سمت رُخ کیے۔

ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण) — 'thereupon/then'
तेजःradiance, energy
तेजः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयबोधक) — conjunction
दिव्यम्divine
दिव्यम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (तेजः)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयबोधक) — conjunction
तप्तपिण्डम्a heated mass/lump
तप्तपिण्डम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतप्त (कृदन्त, √तप् (धातु) + क्त) + पिण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारयसमासः (तप्तः पिण्डः)
अनुत्तमम्unsurpassed, excellent
अनुत्तमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनुत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (तप्तपिण्डम्/तेजः)
आकाशात्from the sky
आकाशात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootआकाश (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन
तुindeed, but
तु:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (विरोध/अवधारण) — 'but/indeed'
यथाas, like
यथा:
Sambandha (Comparator/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय (उपमान/तुलना) — 'as/like'
एवjust, indeed
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (अवधारण) — emphatic particle
उल्काmeteor, firebrand
उल्का:
Upamana (Standard of comparison/उपमान)
TypeNoun
Rootउल्का (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
सृष्टिहेतोःof the cause of creation
सृष्टिहेतोः:
Sambandha (Purpose/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसृष्टि (प्रातिपदिक) + हेतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; तत्पुरुषसमासः (सृष्टेः हेतु:)
अधोमुखीfacing downward
अधोमुखी:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअधस् (अव्यय/प्रातिपदिक) + मुख (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुव्रीहिसमासः — 'अधो मुखं यस्याः सा' (downward-faced); विशेषणम् (उल्का)

Mārkaṇḍeya

Tirtha: Revā (Narmadā) kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Scene: A dark, star-strewn sky splits as a molten, egg-like mass of divine radiance descends like a meteor, face-down, signaling the start of creation; below, a faint suggestion of waters/void awaiting form.

FAQs

The cosmos originates from divine tejas; sacred light becomes the organizing principle behind manifestation.

None directly; it supports the theological foundation for later tīrtha glorification.

None.