Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 6

तत्कालोचितधर्मेण वेष्टितो रौरवे पतेत् । तस्यास्तद्रुधिरं पापः पिबते कालमीप्सितम्

tatkālocitadharmeṇa veṣṭito raurave patet | tasyāstadrudhiraṃ pāpaḥ pibate kālamīpsitam

جو اپنے وقت کے مطابق واجب دھرم کو چھوڑ کر گناہ میں بندھ جاتا ہے وہ رَورَو نرک میں گرتا ہے؛ وہاں وہ پاپی تقدیر کے مقررہ وقت تک اُس کا خون پیتا رہتا ہے۔

तत्कालोचितधर्मेणby the duty appropriate to that time
तत्कालोचितधर्मेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + काल (प्रातिपदिक) + उचित (प्रातिपदिक; √वच्/√उच्? ‘उचित’ as adjective) + धर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण (instrumental ‘by/with’); समासः: तत्-काल-उचित-धर्म (निर्धारण/सम्बन्ध-तत्पुरुष)
वेष्टितःwrapped/encircled
वेष्टितः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Root√वेष्ट् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle)
रौरवेin Raurava (hell)
रौरवे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootरौरव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (locative)
पतेत्would fall
पतेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√पत् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
तस्याःof her
तस्याः:
Shashthi-sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण
रुधिरम्blood
रुधिरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरुधिर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म
पापःthe sinner
पापः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्ता
पिबतेdrinks
पिबते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√पा (धातु)
Formलट् (Present/वर्तमान), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
कालम्for a time
कालम्:
Karma/Adverbial (Duration/काल)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कालाधिकरणार्थे द्वितीया (accusative of duration)
ईप्सितम्desired/appointed
ईप्सितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Root√आप्/√ईप्स् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त; ‘कालम्’ इति विशेषण

Mārkaṇḍeya

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: river

Scene: A stark moral tableau: the sinner bound by coils labeled 'kāla-ucita-dharma-bhaṅga' falls into the fiery Raurava; attendants of Yama enforce punishment; a distant, calm Revā river contrasts as a path of purification.

M
Mārkaṇḍeya
R
Raurava (Naraka)

FAQs

Purāṇic dharma teaching emphasizes that violating time-bound duties leads to severe post-mortem consequences.

No tīrtha is named; the verse provides moral framing within the Somnātha account.

No explicit ritual; it warns about failing in “kālocita-dharma” (duty appropriate to the proper time).