Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 18

Devanagari script

चन्द्रहासे तु यो गत्वा ग्रहणे चन्द्रसूर्ययोः । स्नानं समाचरेद्भक्त्या मुच्यते सर्वकिल्बिषैः

Transliteration

candrahāse tu yo gatvā grahaṇe candrasūryayoḥ | snānaṃ samācaredbhaktyā mucyate sarvakilbiṣaiḥ

Translation

جو کوئی چندرہاس جا کر چاند یا سورج کے گرہن کے وقت عقیدت کے ساتھ اشنان کرے، وہ تمام گناہوں سے رہائی پاتا ہے۔

Word by Word

• चन्द्रहासे: at Candrahāsa
• चन्द्रहासे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चन्द्रहास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम् (Locative: place-name)

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (contrast/emphasis particle)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (Relative pronoun)

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्तः (gerund): 'having gone'

• ग्रहणे: during the eclipse
• ग्रहणे: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ग्रहण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम् (Locative: 'at the time of eclipse')

• चन्द्रसूर्ययोः: of the moon and the sun
• चन्द्रसूर्ययोः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र (प्रातिपदिक) + सूर्य (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्व-समासः (चन्द्रश्च सूर्यश्च); षष्ठी-विभक्तिः, द्विवचनम् (Genitive dual: 'of the moon and the sun')

• स्नानम्: bathing
• स्नानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (Accusative: object of समाचरेत्)

• समाचरेत्: should perform
• समाचरेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + आ + चर् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः, एकवचनम् (should perform)

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (Manner/करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम् (Instrumental: 'with devotion')

• मुच्यते: is freed
• मुच्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), कर्मणि-प्रयोगः (passive); प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• सर्वकिल्बिषैः: from all sins
• सर्वकिल्बिषैः: Apadana (Separation/अपादान)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + किल्बिष (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समासः (सर्वाणि किल्बिषाणि); नपुंसकलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम् (Instrumental plural: 'from/by all sins'—passive separation sense)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced for Āvantya Khaṇḍa narrative style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Candrahāsa

Type: tirtha

Visual Art Cues

Scene: Eclipse over a river/ghat at Candrahāsa; devotees bathe with folded hands while the darkened sun/moon hangs in the sky; priests chant and lamps flicker in twilight-like light.

Characters & Entities

• Candrahāsa
• Candra (Moon)
• Sūrya (Sun)
• Grahaṇa (eclipse)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred time (eclipse) joined with sacred place (tīrtha) and devotion intensifies purification.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Candrahāsa tīrtha, especially efficacious during candra/sūrya grahaṇa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Grahaṇa-snāna—devotional bathing at Candrahāsa during a lunar or solar eclipse.