Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 17

Devanagari script

सोमतीर्थे नरः स्नात्वा पूजयेद्देवमीश्वरम् । स भ्राजते नरो लोके सोमवत्प्रियदर्शनः

Transliteration

somatīrthe naraḥ snātvā pūjayeddevamīśvaram | sa bhrājate naro loke somavatpriyadarśanaḥ

Translation

سومتیرتھ میں اشنان کرکے انسان کو ایشور پرمیشور کی پوجا کرنی چاہیے؛ وہ شخص دنیا میں چاند کی مانند دمکتا ہے اور دیدار میں محبوب ہوتا ہے۔

Word by Word

• सोमतीर्थे: at Soma-tīrtha
• सोमतीर्थे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (सोमस्य तीर्थम्); नपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम् (Locative singular)

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्तः (gerund/absolutive): 'having bathed'

• पूजयेत्: should worship
• पूजयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः, एकवचनम् (injunctive sense: 'should worship')

• देवम्: the deity
• देवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• ईश्वरम्: the Lord
• ईश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; देवम् इति विशेषण/अप्पोज़िशन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• भ्राजते: shines
• भ्राजते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भ्राज् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), आत्मनेपदम्; प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• नरः: the man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सः इत्यस्य अप्पोज़िशन

• लोके: in the world
• लोके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

• सोमवत्: like Soma
• सोमवत्: Kriya-visheshana (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सोम (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित-प्रत्यय)
• Form: उपमानवाचक-अव्यय (adverbial: 'like Soma')

• प्रियदर्शनः: pleasant to behold
• प्रियदर्शनः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक) + दर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समासः (प्रियं दर्शनं यस्य/प्रियदर्शनः); पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; नरः इति विशेषणम्

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced for Āvantya Khaṇḍa narrative style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Somatīrtha

Type: tirtha

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim bathing at Somatīrtha on a riverbank at dawn, then offering flowers and bilva to a Śiva shrine; a soft lunar glow metaphorically surrounds the devotee.

Characters & Entities

• Somatīrtha
• Īśvara (Śiva)
• Soma (Moon)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tīrtha-bathing joined with īśvara-pūjā refines the devotee’s presence, granting inner and outer radiance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Somatīrtha, a named pilgrimage ford praised for snāna and īśvara worship.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna at Somatīrtha followed by worship (pūjā) of Īśvara.