Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 20

तस्मिंस्तीर्थे महादेवं स्थापयित्वा दिवं गतः । तदाप्रभृति तत्पार्थ कम्बुतीर्थमिति श्रुतम् । विख्यातं सर्वलोकेषु महापातकनाशनम्

tasmiṃstīrthe mahādevaṃ sthāpayitvā divaṃ gataḥ | tadāprabhṛti tatpārtha kambutīrthamiti śrutam | vikhyātaṃ sarvalokeṣu mahāpātakanāśanam

اُس تیرتھ میں مہادیو کو قائم کر کے وہ سُورگ کو چلا گیا۔ تب سے، اے پارتھ، یہ ‘کمبو تیرتھ’ کے نام سے مشہور ہوا، جو سب جہانوں میں معروف اور بڑے گناہوں کو مٹانے والا ہے۔

तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
तीर्थेat the sacred place
तीर्थे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
महादेवम्Mahadeva
महादेवम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहā + देव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—कर्मधारय (महान् देवः)
स्थापयित्वाhaving installed
स्थापयित्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त (absolutive/gerund), णिच्-प्रयोग (causative: स्थापय-)
दिवम्to heaven
दिवम्:
Gati/Karma (Goal as object/गति-कर्म)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौस् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग/पुंलिङ्ग (प्रयोगे), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; गत्यर्थे द्वितीया (accusative of goal)
गतःwent
गतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तदाthen
तदा:
Kala-adhikarana (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (then)
प्रभृतिfrom then onward
प्रभृति:
Kala-adhikarana (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootप्रभृति (अव्यय)
Formआरम्भवाचक-अव्यय (from that time onward)
तत्that
तत्:
Karta-predicative (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-विशेषण, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (तीर्थम्/नाम)
पार्थO son of Pritha (O Partha)
पार्थ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपार्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
कम्बुतीर्थम्Kambu-tirtha (Conch sacred place)
कम्बुतीर्थम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकम्बु + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (कम्बु-संबन्धि तीर्थम्)
इतिthus/as
इति:
Discourse (उद्धरण)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरणार्थक-अव्यय (quotative)
श्रुतम्is known/is heard
श्रुतम्:
Kriya (Predicative state/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; भावे/कर्मणि प्रयोगः—'is heard/known'
विख्यातम्renowned
विख्यातम्:
Karta-predicative (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि + ख्या (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (कम्बुतीर्थम्)
सर्वलोकेषुin all worlds
सर्वलोकेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसर्व + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (सर्वेषु लोकेषु)
महापातकनाशनम्destroyer of great sins
महापातकनाशनम्:
Karta-predicative (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहā + पातक + नाशन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (महापातकानां नाशनम्), विशेषण (कम्बुतीर्थम्)

Narrator (Mārkaṇḍeya, contextually)

Tirtha: Kambu-tīrtha

Type: ghat

Listener: Pārtha

Scene: A concluding etiological scene: the installer ascends to heaven after establishing Mahādeva; below, the river ford is shown with a small shrine, pilgrims bathing, and a banner naming 'Kambu-tīrtha' as sin-destroying.

M
Mahādeva
Ś
Śiva
K
Kambu-tīrtha

FAQs

A tīrtha becomes spiritually potent through dharmic acts like Śiva-pratiṣṭhā, and such places are celebrated as destroyers of heavy sins.

Kambu-tīrtha, renowned across the worlds as mahāpātaka-nāśana (destroyer of great sins).

The foundational act is installing Mahādeva at the tīrtha; the verse also frames the tīrtha’s ongoing merit for pilgrims.