Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 12

Devanagari script

कम्बुरुवाच । यदि प्रसन्नो देवेश यदि देयो वरो मम । अक्षय्यश्चाव्ययश्चैव स्वेच्छया विचराम्यहम्

Transliteration

kamburuvāca | yadi prasanno deveśa yadi deyo varo mama | akṣayyaścāvyayaścaiva svecchayā vicarāmyaham

Translation

کمبو نے کہا: اے دیوتاؤں کے مالک! اگر آپ خوش ہیں اور اگر مجھے ور دینا مقصود ہے تو مجھے اَکشَی اور اَویَی بنا دیجیے، اور میں اپنی مرضی سے آزادانہ گھومتا رہوں۔

Word by Word

• कम्बुर्: Kambu
• कम्बुर्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कम्बु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (speaker name)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• यदि: if
• यदि: Sambandha (Clause marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: शर्तबोधक अव्यय (conditional particle)

• प्रसन्नः: pleased
• प्रसन्नः: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रसन्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• देवेश: O Lord of gods
• देवेश: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन विभक्ति, एकवचन; समासः—देवानाम् ईशः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• यदि: if
• यदि: Sambandha (Clause marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: शर्तबोधक अव्यय

• देयः: grantable/to be given
• देयः: Visheshana (Predicate adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: देय (कृदन्त; √दा धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण; ‘देय’ (तव्यत्/यत्) = to be given

• वरः: the boon
• वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• मम: my
• मम: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी विभक्ति, एकवचन (genitive singular)

• अक्षय्यः: imperishable
• अक्षय्यः: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अक्षय्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• अव्ययः: unchanging
• अव्ययः: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अव्यय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)

• स्वेच्छया: by (my) own will
• स्वेच्छया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: स्व + इच्छा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन; समासः—स्वस्य इच्छा (षष्ठी-तत्पुरुष)

• विचरामि: I roam/wander
• विचरामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + √चर् (धातु)
• Form: लट्-लकार (present), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा विभक्ति, एकवचन

Speaker

Kambu (Dānava)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Īśvara (Devēśa/Śaṅkara)

Visual Art Cues

Scene: Kambu, a daitya figure, speaks directly, requesting imperishability and the liberty to roam at will; Śiva listens in composed stillness.

Characters & Entities

• Kambu
• Deveśa (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Boons often mirror desire; the verse highlights how seekers may aim at power and autonomy rather than liberation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The request arises within the Revā/Narmadā tīrtha narrative context.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it is a formal boon-request (vara-yācñā) following completed vrata and worship.