Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 2

Devanagari script

अयोनिजे नरः स्नात्वा पूजयेत्परमेश्वरम् । पितृदेवार्चनं कृत्वा मुच्यते सर्वकिल्बिषैः

Transliteration

ayonije naraḥ snātvā pūjayetparameśvaram | pitṛdevārcanaṃ kṛtvā mucyate sarvakilbiṣaiḥ

Translation

ایونِج میں انسان کو غسل کرکے پرمیشور کی پوجا کرنی چاہیے۔ پِتروں اور دیوتاؤں کی ارچنا کر کے وہ ہر طرح کی آلودگیِ گناہ سے آزاد ہو جاتا ہے۔

Word by Word

• अयोनिजे: at (the place called) Ayonija
• अयोनिजे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अ + योनिज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (तीर्थ-नामरूपेण), सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभावः; पूर्वक्रिया (having bathed)

• पूजयेत्: should worship
• पूजयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• परमेश्वरम्: the Supreme Lord
• परमेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: परम + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मधारय-समासः (परमः ईश्वरः)

• पितृदेवार्चनम्: worship of the ancestors and the gods
• पितृदेवार्चनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पितृ + देव + अर्चन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; द्वन्द्व-पूर्वपद (पितरः च देवाः) + तत्पुरुष (तेषाम् अर्चनम्)

• कृत्वा: having performed
• कृत्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभावः; पूर्वक्रिया (having done)

• मुच्यते: is freed
• मुच्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपदम्; कर्मणि-प्रयोगः (passive sense)

• सर्वकिल्बिषैः: from all sins/offences
• सर्वकिल्बिषैः: Apadana (Separation/अपादान)
• Type: Noun
• Root: सर्व + किल्बिष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; कर्मधारय-समासः (सर्वाणि किल्बिषाणि)

Speaker

Śrī Mārkaṇḍeya (contextual continuation)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ayonija

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Rājendra (king)

Visual Art Cues

Scene: Pilgrim bathing at the ford, then offering bilva leaves to a Śiva-liṅga shrine; nearby, tarpaṇa with water in cupped hands for ancestors and offerings to devas.

Characters & Entities

• Ayonija Tīrtha
• Parameśvara (Śiva)
• Pitṛs
• Devas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purification is achieved through a complete dharmic cycle—bathing, devotion to Śiva, and honoring ancestors and gods.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Ayonija Tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna at Ayonija, worship (pūjā) of Parameśvara, and pitṛ-deva arcana (ancestor and deity worship).