Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 73

Devanagari script

एवंविधैर्व्रतैर्नित्यं नर्मदां ये समाश्रिताः । ते मृता वैष्णवं यान्ति पदं वा शैवमव्ययम्

Transliteration

evaṃvidhairvratairnityaṃ narmadāṃ ye samāśritāḥ | te mṛtā vaiṣṇavaṃ yānti padaṃ vā śaivamavyayam

Translation

جو لوگ نَرمدا کی پناہ لے کر ایسے ورت نِتّیہ کرتے رہتے ہیں، وہ مرنے کے بعد اَویَی پد پاتے ہیں—یا ویشنو دھام، یا شیَو دھام۔

Word by Word

• एवंविधैः: by such (kinds of)
• एवंविधैः: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: एवं + विध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; विशेषण; अव्ययीभावः (एवं-विध = of such a kind)

• व्रतैः: vows/observances
• व्रतैः: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् (accusative used adverbially); क्रियाविशेषण (adverb)

• नर्मदाम्: the Narmadā (river)
• नर्मदाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नर्मदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• ये: who (those who)
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्धक सर्वनाम

• समाश्रिताः: having taken refuge in / resorted to
• समाश्रिताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-श्रि (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; उपसर्ग: सम्-, आ-; ‘having resorted to’

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम

• मृताः: (when) dead / after death
• मृताः: Kāla/Avadhāraṇa (Condition)
• Type: Adjective
• Root: मृत (प्रातिपदिक; √मृ धातोः क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (those who have died)

• वैष्णवम्: Vaiṣṇava
• वैष्णवम्: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: वैष्णव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying पदम्)

• यान्ति: go
• यान्ति: Kriyā (Predicate)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट्-लकार, परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन

• पदम्: abode/state
• पदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• वा: or
• वा: Vikalpa (Alternative)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: अव्यय; विकल्पार्थक निपात (disjunctive particle)

• शैवम्: Śaiva
• शैवम्: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: शैव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying पदम्)

• अव्ययम्: imperishable
• अव्ययम्: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अव्यय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying पदम्)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (contextual deduction)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā/Narmadā

Type: river

Visual Art Cues

Scene: A line of Narmadā-vrata practitioners—some with Śiva marks (tripuṇḍra), some with Vaiṣṇava ūrdhva-puṇḍra—perform daily rites on the riverbank; above, two radiant paths open: one toward Kailāsa-like Śaiva realm, one toward Vaikuṇṭha-like Vaiṣṇava realm, both shining as imperishable.

Characters & Entities

• Narmadā (Revā)
• Viṣṇu
• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Steady vow-observance at a sacred river leads to enduring spiritual attainment, transcending sectarian boundaries.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Narmadā (Revā), as a refuge for continuous vrata and sādhana.

What ritualistic prescription is mentioned?

Regular observance of the described vows (vrata) while living in reliance upon Narmadā.