Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 3

ईश्वर उवाच । शृणु देवि परं गुह्यं नाख्यातं कस्यचिन्मया । रेवायाश्चोत्तरे कूले तीर्थं परमशोभनम् । भ्रूणहत्याहरं देवि कामदं पुत्रवर्धनम्

īśvara uvāca | śṛṇu devi paraṃ guhyaṃ nākhyātaṃ kasyacinmayā | revāyāścottare kūle tīrthaṃ paramaśobhanam | bhrūṇahatyāharaṃ devi kāmadaṃ putravardhanam

ایشور نے فرمایا: “سن، اے دیوی، یہ برترین راز—جو میں نے کسی پر ظاہر نہیں کیا۔ رِیوا کے شمالی کنارے پر ایک نہایت درخشاں تیرتھ ہے؛ اے دیوی، وہ جنین کشی کے پاپ کو ہرتا ہے، مرادیں دیتا ہے اور اولاد میں افزونی بخشتا ہے۔”

ईश्वरःĪśvara (Lord Śiva)
ईश्वरः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
शृणुlisten
शृणु:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
देविO goddess
देवि:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular)
परम्supreme
परम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular); विशेषणम्
गुह्यम्secret
गुह्यम्:
Karma (कर्म/Object; thing to be told)
TypeAdjective
Rootगुह्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular); विशेषणम्
not
:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय, निषेध-निपात (negation particle)
आख्यातम्told/declared
आख्यातम्:
Karma (कर्म; 'told' as predicate of 'guhyam')
TypeVerb
Rootआ-ख्या (धातु) + त (कृत् प्रत्यय)
Formभूतकृत्/क्त (Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन (Singular); उपसर्ग: आ-
कस्यचित्to anyone
कस्यचित्:
Sampradana (सम्प्रदान/Recipient)
TypeNoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक, चतुर्थी-विभक्ति (Dative), एकवचन (Singular); अनिश्चित (indefinite)
मयाby me
मया:
Karana (करण; agent in passive)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन (Singular)
रेवायाःof the Revā (Narmadā)
रेवायाः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootरेवा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन (Singular)
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (conjunction)
उत्तरेon the northern
उत्तरे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन (Singular); विशेषणम्
कूलेbank
कूले:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootकूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन (Singular)
तीर्थम्a sacred ford/pilgrimage place
तीर्थम्:
Karma/Predicate-noun (कर्म/विधेय)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन (Singular)
परमशोभनम्most splendid
परमशोभनम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम-शोभन (प्रातिपदिक; परम + शोभन)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन (Singular); विशेषणम्
भ्रूणहत्याof embryo-killing (sin)
भ्रूणहत्या:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभ्रूण-हत्या (प्रातिपदिक; भ्रूण + हत्या)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन (Singular) [समासपूर्वपद]
हरम्removing/destroying
हरम्:
Visheshana (विशेषण; of tīrtha)
TypeAdjective
Rootहर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन (Singular); विशेषणम्
देविO goddess
देवि:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular)
कामदम्wish-granting
कामदम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकामद (प्रातिपदिक; काम + द)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन (Singular); विशेषणम्
पुत्रवर्धनम्increasing progeny
पुत्रवर्धनम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुत्र-वर्धन (प्रातिपदिक; पुत्र + वर्धन)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन (Singular); विशेषणम्

Śiva (Īśvara)

Type: ghat

Listener: Devī (Pārvatī/Gaurī)

Scene: Śiva speaks to Devī, pointing toward a luminous ford on the Revā’s north bank; the river glows, with pilgrims bathing and offering water, while a subtle aura suggests sin-destruction and blessing of children.

Ś
Śiva (Īśvara)
P
Pārvatī (Devī)
R
Revā (Narmadā)

FAQs

Pilgrimage to a divinely sanctioned tīrtha on the Revā is presented as a powerful means of purification and life-blessing grace.

A “most splendid tīrtha” on the northern bank of the Revā (Narmadā); the precise name is expected in the subsequent narrative.

The verse implies tīrtha-sevā (pilgrimage/approach) for purification and boons, though it does not specify snāna or dāna here.