Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 20

क्षीणदेहस्तु तिष्ठामि ह्यशक्तोऽहं महाव्रते । तेन शोचामि चात्मानं रहस्यं कथितं मया

kṣīṇadehastu tiṣṭhāmi hyaśakto'haṃ mahāvrate | tena śocāmi cātmānaṃ rahasyaṃ kathitaṃ mayā

جسم کمزور ہو چکا ہے، پھر بھی میں کھڑا ہوں؛ اس مہاورت میں میں بے بس ہوں۔ اسی لیے میں اپنے لیے غم کرتا ہوں—یہ راز میں نے تم سے کہہ دیا ہے۔

क्षीणदेहः(I) with a wasted body
क्षीणदेहः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootक्षीण (कृदन्त) + देह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण-प्रयोगः (कर्मधारय-समासः)
तुbut/indeed
तु:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), विरोध/विशेषार्थक
तिष्ठामिI stand/remain
तिष्ठामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट् (वर्तमान), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
हिindeed/for
हि:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), कारण/निश्चयार्थक
अशक्तःunable/weak
अशक्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअशक्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (सामान्य-प्रयोग), प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम
महाव्रतेO great-vowed one
महाव्रते:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहा (उपसर्ग/पूर्वपद) + व्रत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; संबोधनार्थे सप्तमी (हे महाव्रते)
तेनtherefore/by that
तेन:
Hetu/Karana (Cause/Instrument)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; सर्वनाम
शोचामिI grieve
शोचामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootशुच् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
आत्मानम्myself
आत्मानम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
रहस्यम्a secret
रहस्यम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरहस्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
कथितम्told/said
कथितम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकथ् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगः (passive sense)
मयाby me
मया:
Karta (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (सामान्य-प्रयोग), तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; सर्वनाम

Atri

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: river

Listener: Anasūyā (implied by immediate next verse)

Scene: An ascetic or vow-keeper stands weakened, body emaciated, leaning slightly, confessing a secret with downcast eyes; a quiet hermitage by a sacred river is implied.

A
Atri
M
Mahāvrata

FAQs

Even great ascetic effort meets human limits; acknowledging weakness truthfully becomes the doorway to wiser dharmic guidance.

No holy site is mentioned in this verse.

No new prescription is given; it references ongoing mahāvrata (a major vow/observance).