Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 149
Devanagari script
पशुपालस्तु महिषीमुक्त्वारण्येऽगमद्गृहात् । अरण्ये महिषीः सर्वा रक्षयित्वा गृहागतः
Transliteration
paśupālastu mahiṣīmuktvāraṇye'gamadgṛhāt | araṇye mahiṣīḥ sarvā rakṣayitvā gṛhāgataḥ
Translation
چرواہا گھر سے بھینسوں کو ہانک کر جنگل کی طرف گیا۔ جنگل میں سب بھینسوں کی نگہبانی کر کے وہ پھر گھر لوٹ آیا۔
Word by Word
पशुपालःthe herdsman
पशुपालः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootpaśupāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय (निपात)
महिषीम्the buffalo-cow
महिषीम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootmahiṣī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
मुक्त्वाhaving released/left
मुक्त्वा:
Kriya (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), √मुच्; ‘having released/left’
अरण्येin the forest
अरण्ये:
Adhikarana (Location)
TypeNoun
Rootaraṇya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन
अगमत्went
अगमत्:
Kriya (Action)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
गृहात्from the house
गृहात्:
Apadana (Source)
TypeNoun
Rootgṛha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान), एकवचन
अरण्येin the forest
अरण्ये:
Adhikarana (Location)
TypeNoun
Rootaraṇya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन
महिषीःbuffalo-cows
महिषीः:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootmahiṣī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन
सर्वाःall
सर्वाः:
Karma (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootsarvā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषणम् ‘महिषीः’
रक्षयित्वाhaving guarded
रक्षयित्वा:
Kriya (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootरक्ष् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund; तुमुन्-आधारित ‘-यित्वा’), √रक्ष्; ‘having protected’
गृहागतःreturned home
गृहागतः:
Kriya (Predicate)
TypeVerb
Rootगृह (प्रातिपदिक) + आगत (कृदन्त-प्रातिपदिक, आ+गम्)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (गृहं आगतः = ‘come home’)
Speaker
Sūta (deduced narrator)
Skanda Dialogue
Listener: Yudhiṣṭhira
Visual Art Cues
Scene: A herdsman leads buffaloes from the village house into the forest at dawn, watches over them through the day, then returns home with the herd in the evening.
Characters & Entities
P
PaśupālaFAQs
It sets the practical, everyday context—dharma unfolds amid ordinary duties, not apart from them.
No tīrtha is mentioned in this verse.
None; it is narrative context.