Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 113

वसते तत्र गोविन्दः संजातो विपुले कुले । पुत्रदारसमोपेतो गृहक्षेत्ररतः सदा

vasate tatra govindaḥ saṃjāto vipule kule | putradārasamopeto gṛhakṣetrarataḥ sadā

وہاں گووند نامی شخص رہتا تھا، جو ایک خوشحال خاندان میں پیدا ہوا؛ وہ ہمیشہ اپنے گھر اور کھیتوں سے دل لگائے رہتا، اور بیوی بچوں کے ساتھ رہتا تھا۔

वसतेdwells
वसते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण
गोविन्दःGovinda
गोविन्दः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगोविन्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
संजातःborn
संजातः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + जन् (धातु) + जात (क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
विपुलेgreat; extensive
विपुले:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविपुल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
कुलेin a family
कुले:
Adhikarana (Sphere/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
पुत्रदारसमोपेतःaccompanied by son and wife
पुत्रदारसमोपेतः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुत्र + दार + समुपेत (प्रातिपदिक; उपेत = √इ क्त with सम्-उप)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; द्वन्द्व (पुत्रः च दाराः च) + समुपेत (युक्तः)
गृहक्षेत्ररतःdevoted to house and fields
गृहक्षेत्ररतः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootगृह + क्षेत्र + रत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; द्वन्द्व (गृहं च क्षेत्रं च) + रत (आसक्तः)
सदाalways
सदा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)

Mārkaṇḍeya

Tirtha: Suvarṇaśilaka vicinity (implied)

Type: kshetra

Listener: Yudhiṣṭhira

Scene: Govinda in a prosperous household: granaries, ploughed fields, family around—an image of stability before the coming disruption.

G
Govinda

FAQs

It portrays the gṛhastha stage as a legitimate dharmic context, from which deeper lessons about impermanence and duty will emerge.

No single tīrtha is praised in this line; it continues the Revā Khaṇḍa’s regional setting.

None; it is descriptive, establishing the protagonist’s social and domestic situation.