Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 62

कीटाः पतंगाश्च पिपीलिकाश्च ये वै म्रियन्तेऽम्भसि नर्मदायाः । ते दिव्यरूपास्तु कुलप्रसूताः शतं समा धर्मपरा भवन्ति

kīṭāḥ pataṃgāśca pipīlikāśca ye vai mriyante'mbhasi narmadāyāḥ | te divyarūpāstu kulaprasūtāḥ śataṃ samā dharmaparā bhavanti

نرمدا کے پانی میں جو کیڑے، پتنگے اور چیونٹیاں بھی مر جائیں، وہ دیویہ روپ والے ہو جاتے ہیں؛ شریف خاندانوں میں جنم لے کر دھرم کے پابند ہو کر سو برس جیتے ہیں۔

कीटाःworms/insects
कीटाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkīṭa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम्
पतंगाःmoths/winged insects
पतंगाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpataṃga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)
पिपीलिकाःants
पिपीलिकाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpipīlikā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)
येwhich/who
ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; सम्बन्धक-सर्वनाम (relative pronoun)
वैindeed
वै:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-निपातः (emphatic particle)
म्रियन्तेdie
म्रियन्ते:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√mṛ (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd), बहुवचनम्
अम्भसिin the water
अम्भसि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootambhas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्
नर्मदायाःof the Narmadā
नर्मदायाः:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootnarmadā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), एकवचनम्
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
दिव्य-रूपाःof divine form
दिव्य-रूपाः:
Karta (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootdivya (प्रातिपदिक) + rūpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् ‘ते’
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक-निपातः (but/indeed)
कुल-प्रसूताःborn in (good) families
कुल-प्रसूताः:
Karta (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootkula (प्रातिपदिक) + prasūta (कृदन्त—क्त/PPP from pra-√sū ‘to be born’)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘ते’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्
शतम्a hundred
शतम्:
Kriya-viseshana (Duration)
TypeNoun
Rootśata (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कालपरिमाण-द्वितीया (extent)
समाःyears
समाः:
Kriya-viseshana (Duration)
TypeNoun
Rootsamā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), बहुवचनम्; ‘शतम्’ इत्यनेन सह कालपरिमाणम् (hundred years)
धर्म-पराःdevoted to dharma
धर्म-पराः:
Karta (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootdharma (प्रातिपदिक) + para (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् ‘ते’
भवन्तिbecome/are
भवन्ति:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√bhū (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd), बहुवचनम्

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha: Narmadā (Revā)

Type: river

Scene: Small creatures (worms, moths, ants) near the river are swept into the Narmadā; the scene transitions to their rebirth as radiant, divine-formed beings ascending, then depicted as noble-born humans living dharmically for a hundred years—an allegory of the river’s grace.

N
Narmadā (Revā)

FAQs

Revā’s sanctity is so great that even accidental death in her waters is said to elevate beings toward dharmic, auspicious rebirth.

Narmadā (Revā) river-waters themselves as a purifying tīrtha.

None explicitly; the verse highlights the inherent tīrtha-mahiman (power) of Narmadā’s waters.