Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 29

Devanagari script

तदष्टादशधा कृत्वा भूलोकेऽस्मिन् प्रभाष्यते । अद्यापि देवलोके तच्छतकोटिप्रविस्तरम्

Transliteration

tadaṣṭādaśadhā kṛtvā bhūloke'smin prabhāṣyate | adyāpi devaloke tacchatakoṭipravistaram

Translation

اسے اٹھارہ حصّوں میں تقسیم کرکے اسی بھولोक (انسانی دنیا) میں سنایا اور پھیلایا جاتا ہے۔ اور آج بھی دیولोक میں وہ سو کروڑ کے پھیلاؤ کے ساتھ نہایت وسیع ہی ہے۔

Word by Word

• तत्: that (Purāṇa)
• तत्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अष्टादशधा: into eighteen parts
• अष्टादशधा: Kriyāviśeṣaṇa (Manner/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अष्टादशधा (अव्यय; संख्या-आधारित)
• Form: अव्यय (प्रकारवाचक adverb): ‘eighteenfold’

• कृत्वा: having made
• कृत्वा: Kriyā (पूर्वक्रिया/पूर्वकालिक)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: अव्ययकृदन्त (Gerund/क्त्वान्त), पूर्वकालिक क्रिया

• भूलोके: in the earthly world
• भूलोके: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भू-लोक (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: भूमेः लोकः

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• प्रभाष्यते: is expounded
• प्रभाष्यते: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-भाष् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (Passive/कर्मणि)

• अद्यापि: even today
• अद्यापि: Kriyāviśeṣaṇa (Time/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य-अपि (अव्यय; संधि)
• Form: अव्यय (कालवाचक adverb): ‘even today/still’

• देवलोके: in the world of the gods
• देवलोके: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: देव-लोक (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: देवानां लोकः

• तत्: that
• तत्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (शतकोटिप्रविस्तरम्)

• शतकोटिप्रविस्तरम्: (it) of hundred-crore extent
• शतकोटिप्रविस्तरम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शत-कोटि-प्रविस्तर (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (यहाँ प्रथमा: कर्ता/विषय); षष्ठी-तत्पुरुष: शतकोटीनां प्रविस्तरः

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced)

Skanda Dialogue

Listener: mune/munayaḥ

Visual Art Cues

Scene: Two-tier composition: upper devaloka with a vast, endless manuscript-ocean labeled 'śatakoṭi'; lower bhūloka where eighteen distinct manuscript bundles are arranged and recited to humans; a luminous bridge of sound connecting realms.

Characters & Entities

• Eighteen Purāṇas (implied)
• Bhūloka
• Devaloka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred wisdom is adapted for human accessibility while remaining immeasurably vast in its divine completeness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is named; the verse discusses cosmic locations (earth and heaven) in relation to scripture.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a statement about textual division and realms of transmission.