Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 32

दक्षस्य यज्ञप्रवृत्तिः तथा ईश्वरवर्जितदेवसमागमः

Dakṣa’s Sacrificial Undertaking and the Devas’ Assembly without Īśvara

शंखचामरकुंदेन्दुमृणालसदृशप्रभम् । सतुषारमिवाद्रीन्द्रं साक्षाज्जंगमतां गतम्

śaṃkhacāmarakuṃdendumṛṇālasadṛśaprabham | satuṣāramivādrīndraṃ sākṣājjaṃgamatāṃ gatam

اُس کی تابانی صدف، چَور، کُند، چاند اور کنول کی ڈنڈی جیسی تھی؛ وہ پہاڑوں کا سردار گویا پالا اوڑھے ہوئے دکھائی دیا، اور حقیقتاً متحرک ہو کر جیتا جاگتا سا لگنے لگا۔

शंखconch
शंख:
उपपद-सम्बन्ध (Compound member)
TypeNoun
Rootशंख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; used within compound
चामरyak-tail fan
चामर:
उपपद-सम्बन्ध (Compound member)
TypeNoun
Rootचामर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग; used within compound
कुंदjasmine (kunda)
कुंद:
उपपद-सम्बन्ध (Compound member)
TypeNoun
Rootकुंद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; used within compound
इन्दुmoon
इन्दु:
उपपद-सम्बन्ध (Compound member)
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; used within compound
मृणालlotus-fibre
मृणाल:
उपपद-सम्बन्ध (Compound member)
TypeNoun
Rootमृणाल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; used within compound
सदृशsimilar to
सदृश:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसदृश (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; used within compound as qualifier
प्रभम्splendor, radiance
प्रभम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootप्रभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular; 'splendor/brightness'
शंखचामरकुंदेन्दुमृणालसदृशप्रभम्whose radiance is like conch, cāmara, jasmine, moon, and lotus-fibre
शंखचामरकुंदेन्दुमृणालसदृशप्रभम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootशंख-चामर-कुंद-इन्दु-मृणाल-सदृश-प्रभ (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषसमासः—'having radiance similar to conch, cāmara, kunda, moon, lotus-fibre'
with
:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootस (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; pronominal prefix in compound
तुषारम्snow, frost
तुषारम्:
उपपद-सम्बन्ध (Compound member)
TypeNoun
Rootतुषार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; used in compound
इवlike, as if
इव:
सम्बन्ध (Comparative marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय (particle of comparison)
अद्रीन्द्रम्the lord of mountains (mountain-king)
अद्रीन्द्रम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootअद्रीन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (अद्रि + इन्द्र) 'lord of mountains'
सतुषारम्snow-clad
सतुषारम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootस-तुषार (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः 'with snow'
साक्षात्directly, manifestly
साक्षात्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसाक्षात् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
जंगमताम्of moving beings
जंगमताम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootजंगमता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; Genitive plural (of moving beings)
गतम्gone, become
गतम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootगम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) used adjectivally: 'gone/turned into'

Suta Goswami (narrating to the sages of Naimisharanya)

Tattva Level: pati

Shiva Form: Sadāśiva

Type: stotra

Role: liberating

Offering: pushpa

FAQs

It portrays sacred nature as a theophany: even the seemingly unmoving mountain can appear “alive,” pointing to Pati (Śiva) as the consciousness pervading both the moving (jaṅgama) and unmoving (sthāvara) worlds.

By describing a tangible, luminous form perceived in the world, the verse supports Saguna devotion—training the devotee to recognize Śiva’s presence through visible signs, just as the Liṅga is a concrete focus for realizing the formless Supreme.

Practice contemplative darśana: mentally repeat the Panchākṣarī (“Om Namaḥ Śivāya”) while viewing sacred places or forms, and meditate that Śiva alone shines as the purity and radiance within all appearances.