Shloka 38

हनूमत्प्रादुर्भावः (Hanūmat-prādurbhāvaḥ) — The Manifestation/Birth of Hanumān as Śiva’s Agency

Devanagari script

हनुमान्स महावीरो रामकार्यकरस्सदा । रामदूताभिधो लोके दैत्यघ्नो भक्तवत्सलः

Transliteration

hanumānsa mahāvīro rāmakāryakarassadā | rāmadūtābhidho loke daityaghno bhaktavatsalaḥ

Translation

حنومان وہ مہاویر ہیں جو ہمیشہ رام کے کام انجام دیتے ہیں۔ دنیا میں ‘رام دوت’ کے نام سے معروف، دیوتاؤں کے دشمن دَیتوں کے قاتل اور بھکتوں پر مہربان ہیں۔

Word by Word

• हनुमान्: Hanumān
• हनुमान्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हनुमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• महावीरः: great hero
• महावीरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + वीर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः कर्मधारयः (महान् वीरः)

• रामकार्यकरः: doer of Rāma’s work
• रामकार्यकरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक) + कार्य (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (रामस्य कार्यं करोति)

• सदा: always
• सदा: Kāla (काल-अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb: always)

• रामदूताभिधः: known as Rāma’s messenger
• रामदूताभिधः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक) + दूत (प्रातिपदिक) + अभिध (प्रातिपदिक; अभि+धा धातोः क्तिन्/प्रातिपदिक-निर्माण)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (रामस्य दूतः इति अभिधीयते)

• लोके: in the world
• लोके: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

• दैत्यघ्नः: slayer of demons
• दैत्यघ्नः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दैत्य (प्रातिपदिक) + घ्न (प्रातिपदिक; हन् धातोः क्विप्/घ्न-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (दैत्यान् हन्ति)

• भक्तवत्सलः: affectionate to devotees
• भक्तवत्सलः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भक्त (प्रातिपदिक) + वत्सल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (भक्तेषु वत्सलः); विशेषणम् (हनुमान्)

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Rudra

Mantra Metadata

Type: stotra

Ritual Elements

Offering: pushpa

Characters & Entities

• Hanuman
• Rama

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It presents Hanuman as the archetype of the perfect bhakta—steadfast in service, fearless in dharma, and compassionate to devotees—showing that liberation-oriented spirituality is grounded in selfless dedication and unwavering faith.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Though the verse praises Hanuman in a Rama-centered frame, the Shiva Purana’s Shaiva lens highlights Saguna devotion: honoring divine forms, serving the Lord’s purpose, and protecting devotees—qualities central to Linga-upasana and devotional discipline.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Adopt sevā-bhāva (service-attitude) with japa: repeat a chosen divine name with steadiness, and cultivate bhakta-vatsalya—supporting and protecting sincere devotees as a daily vow.