Shloka 37

हनूमत्प्रादुर्भावः (Hanūmat-prādurbhāvaḥ) — The Manifestation/Birth of Hanumān as Śiva’s Agency

Devanagari script

लक्ष्मणप्राणदाता च सर्वदेवमदापहः । रुद्रावतारो भगवान्भक्तोद्धारकरस्स वै

Transliteration

lakṣmaṇaprāṇadātā ca sarvadevamadāpahaḥ | rudrāvatāro bhagavānbhaktoddhārakarassa vai

Translation

وہ لکشمن کو جان بخشنے والا اور تمام دیوتاؤں کے غرور کو دور کرنے والا ہے۔ وہی بھگوان رودر کا اوتار ہے، جو بھکتوں کی نجات اور موکش عطا کرتا ہے۔

Word by Word

• लक्ष्मणप्राणदाता: giver of Lakṣmaṇa’s life
• लक्ष्मणप्राणदाता: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मण (प्रातिपदिक) + प्राण (प्रातिपदिक) + दाता (प्रातिपदिक; दा+तृच्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (लक्ष्मणस्य प्राणानां दाता)

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• सर्वदेवमदापहः: remover of the pride of all gods
• सर्वदेवमदापहः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक) + मद (प्रातिपदिक) + अपह (प्रातिपदिक; अप+हृ धातोः घञ्/कृदन्त-आधार)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (सर्वदेवानां मदस्य अपहः/अपहर्ता = मद-नाशकः)

• रुद्रावतारः: incarnation of Rudra
• रुद्रावतारः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक) + अवतार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (रुद्रस्य अवतारः)

• भगवान्: the Blessed Lord
• भगवान्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• भक्तोद्धारकरः: one who brings deliverance to devotees
• भक्तोद्धारकरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भक्त (प्रातिपदिक) + उद्धार (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (भक्तानाम् उद्धारं करोति)

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• वै: indeed
• वै: Avyaya-bhāva (अव्ययभाव)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निश्चयार्थक-अव्यय (emphatic particle: indeed)

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Rudra

Mantra Metadata

Type: stotra

Characters & Entities

• Shiva (Rudra)
• Lakshmana
• Devas

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

The verse presents Rudra as the compassionate Lord who restores life and removes divine pride, teaching that true spiritual rise comes through humility and bhakti, with Shiva as the liberator (pati) of bound souls (paśu).

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

By praising Rudra’s avatāra and his grace toward devotees, it supports Saguna Shiva worship—approaching Shiva with form and qualities (anugraha, protection, removal of ego), which is central to Purāṇic Linga-bhakti.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A practical takeaway is daily japa of the Pañcākṣarī (“Om Namaḥ Śivāya”) with an attitude of humility, optionally supported by Rudrākṣa-dhāraṇa and Tripuṇḍra (bhasma) as reminders to abandon mada (ego) and seek Shiva’s grace.