Shloka 39

हनूमत्प्रादुर्भावः (Hanūmat-prādurbhāvaḥ) — The Manifestation/Birth of Hanumān as Śiva’s Agency

Devanagari script

इति ते कथितं तात हनुमच्चरितम्वरम् । धन्यं यशस्यमायुष्यं सर्वकामफलप्रदम्

Transliteration

iti te kathitaṃ tāta hanumaccaritamvaram | dhanyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ sarvakāmaphalapradam

Translation

اے بیٹے، یوں میں نے تمہیں ہنومان کا بہترین چرتر سنایا۔ یہ بابرکت ہے، شہرت اور درازیِ عمر دینے والا، اور تمام جائز خواہشوں کا پھل عطا کرنے والا ہے۔

Word by Word

• इति: thus
• इति: Avyaya-bhāva (अव्ययभाव)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इत्यर्थक/उपसंहारार्थक (quotative/concluding particle)

• ते: to you/your
• ते: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/षष्ठी) एकवचन (ते = तव); सम्बन्धे

• कथितम्: has been told
• कथितम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कथ् (धातु)
• Form: कृदन्तः—क्त (Past Passive Participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (इदम्) इति अव्यक्तं कर्म

• तात: O dear one/son
• तात: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: तात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन

• हनुमच्चरितम्: the deeds of Hanumān
• हनुमच्चरितम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: हनुमत् (प्रातिपदिक) + चरित (प्रातिपदिक; चर्+क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (हनुमतः चरितम्)

• वरम्: excellent
• वरम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (चरितम्)

• धन्यम्: auspicious, blessed
• धन्यम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (चरितम्)

• यशस्यम्: fame-giving
• यशस्यम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यशस्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (चरितम्)

• आयुष्यम्: life-promoting
• आयुष्यम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आयुष्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (चरितम्)

• सर्वकामफलप्रदम्: granting the fruits of all desires
• सर्वकामफलप्रदम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + काम (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक) + प्रद (प्रातिपदिक; प्र+दा धातोः क्विप्/प्रद)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (सर्वेषां कामानां फलम् प्रददाति); विशेषणम् (चरितम्)

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Mantra Metadata

Type: stotra

Characters & Entities

• Hanuman

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

The verse affirms the Shaiva Purana principle that śravaṇa (devotional listening) to a sacred narrative purifies the mind, increases auspiciousness, and supports dharma—ultimately aiding the soul’s journey toward Shiva’s grace and liberation.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

By praising a devotee’s sacred story, the text promotes saguna-bhakti—devotion through names, forms, and narratives—which naturally culminates in reverence for Shiva’s manifest presence such as the Linga and in seeking Shiva’s anugraha (grace).

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A practical takeaway is regular pāṭha/śravaṇa of the Hanumān-carita as a vrata-like discipline, ideally alongside Shiva-bhakti practices such as japa of the Panchakshara (Om Namaḥ Śivāya) and worship with vibhūti (Tripuṇḍra) where customary.