Shloka 21

इन्द्रजित्-वधः

The Slaying of Indrajit

Devanagari script

भिन्नवर्मारुधिरंवमन्वक्त्रेणरावणिः ।।।।जग्राहकार्मुकश्रेष्ठंदृढज्यंबलवत्तरम् ।

Transliteration

bhinnavarmā rudhiraṃ vaman vaktreṇa rāvaṇiḥ | jagrāha kārmukaśreṣṭhaṃ dṛḍhajyaṃ balavattaram ||

Translation

زرہ پھٹ چکی تھی اور منہ سے خون ابل رہا تھا؛ تب راون کے پتر (اندرجیت) نے اپنی بہترین کمان تھام لی—نہایت مضبوط، سخت ڈوری سے تنی ہوئی اور زیادہ زور آور۔

Word by Word

• भिन्नवर्मा: with armor shattered
• भिन्नवर्मा: कर्ता-विशेषण (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: भिन्न-वर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम् (Masculine, Nominative singular); क्त-प्रत्ययान्त + षष्ठी-तत्पुरुषः (भिन्नं वर्म यस्य) — अर्थतः बहुव्रीहिवत् प्रयोगः

• रुधिरम्: blood
• रुधिरम्: कर्म (Karma/Object of vaman)
• Type: Noun
• Root: रुधिर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम् (Neuter, Accusative singular)

• वमन्: vomiting / spewing
• वमन्: क्रियाविशेषण (Concomitant action)
• Type: Verb
• Root: वम् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले (Present active participle), पुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम्; रावणिः इति सह

• वक्त्रेण: with (his) mouth
• वक्त्रेण: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Noun
• Root: वक्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे तृतीया-एकवचनम् (Neuter, Instrumental singular)

• रावणिः: Indrajit
• रावणिः: कर्ता (Karta/Agent)
• Type: Noun
• Root: रावणि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम्

• जग्राह: seized
• जग्राह: क्रिया (Main action)
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम् (3rd sg)

• कार्मुकश्रेष्ठम्: the best bow
• कार्मुकश्रेष्ठम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: कार्मुक-श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम् (Neuter, Accusative singular); षष्ठी-तत्पुरुषः (कार्मुकानां श्रेष्ठम्)

• दृढज्यम्: with a firm string
• दृढज्यम्: कर्म-विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: दृढ-ज्या (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम्; कार्मुकश्रेष्ठम् इति विशेषणम्

• बलवत्तरम्: stronger / very strong
• बलवत्तरम्: कर्म-विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: बलवत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम्; तर्तम्ये तर-प्रत्यय (comparative); कार्मुकश्रेष्ठम् इति विशेषणम्

Context

Bow split, ejecting blood from mouth, Indrajith took his strong best of bows which had a stout string.

Characters & Entities

• Indrajit (Rāvaṇi)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse reflects kṣatriya-dharma: even when wounded, a warrior continues the duty of battle with resolve and discipline, without abandoning the field.

What is the narrative situation?

Indrajit has been hurt and his armour is broken; despite this, he re-arms himself by taking up a superior bow to continue fighting.

Which character virtue is emphasized?

Determination and martial steadfastness (dhairya and yuddha-niṣṭhā) in the face of injury.