Shloka 27

निकुम्भिला

यज्ञविघ्नः — Vibhishana’s Counsel and Lakshmana’s March to Nikumbhila

Devanagari script

अद्यैवतस्यरौद्रस्यशरीरंमामकाश्शराः ।विधमिष्यन्तिभित्त्वातंमहाचापगुणच्युताः ।।6.85.27।।

Transliteration

adyaiva tasya raudrasya śarīraṃ māmakāḥ śarāḥ |

vidhamiṣyanti bhittvā taṃ mahācāpa-guṇa-cyutāḥ ||6.85.27||

Translation

آج ہی میرے تیر، جو میرے عظیم کمان کی ڈوری سے چھوٹے ہیں، اُس خونخوار کے جسم کو چیر کر اسے پاش پاش کر دیں گے۔

Word by Word

• अद्य: today
• अद्य: कालाधिकरण (Kālādhikaraṇa)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय

• एव: indeed
• एव: अवधारण (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निश्चय/अवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)

• तस्य: of him
• तस्य: सम्बन्ध (Sambandha; genitive)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; 'of him'

• रौद्रस्य: of the fierce one
• रौद्रस्य: सम्बन्ध (Genitive qualifier)
• Type: Adjective
• Root: रौद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; विशेषण (qualifying तस्य)

• शरीरम्: body
• शरीरम्: कर्म (Karma; object of striking/destroying)
• Type: Noun
• Root: शरीर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• मामकाः: my
• मामकाः: कर्ता (Karta; subject-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: मामक (प्रातिपदिक; from मम)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण (qualifying शराः)

• शराः: arrows
• शराः: कर्ता (Karta; subject)
• Type: Noun
• Root: शर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• विधमिष्यन्ति: will shatter/destroy
• विधमिष्यन्ति: क्रिया (Kriyā; main verb)
• Type: Verb
• Root: वि-√धम् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple future), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद

• भित्त्वा: having pierced
• भित्त्वा: क्रियाविशेषण (Kriyāviśeṣaṇa; prior action)
• Type: Verb
• Root: √भिद् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); 'having split/pierced'

• तम्: him
• तम्: कर्म (Karma; object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• महाचापगुणच्युताः: loosed from the string of the great bow
• महाचापगुणच्युताः: कर्ता (Karta; subject-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक) + चाप (प्रातिपदिक) + गुण (प्रातिपदिक) + च्युत (कृदन्त; √च्यु 'to fall, be released')
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; तत्पुरुष: 'महाचापस्य गुणात् च्युताः' = loosed from the bowstring of the great bow; विशेषण (of शराः)

Context

"Today loosed from my mighty bow, the arrows will split his fierce body and kill him."

Characters & Entities

• Lakṣmaṇa
• Rāma
• arrows (śara)
• great bow (mahācāpa)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma here is resolute protection of the righteous cause: Lakṣmaṇa commits himself to stopping a destructive enemy, using strength in service of justice rather than anger for its own sake.

What is the narrative situation?

Lakṣmaṇa declares to Rāma that he will immediately strike down the fierce foe (contextually, Rāvaṇa’s son engaged in dangerous rites/war-magic) and proceeds toward the confrontation.

Which character virtue is emphasized?

Determination and disciplined valor—swift, purposeful action aligned with duty.