Home›Ramayana›Yuddha Kanda›Sarga 85›Shloka 10
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 10

निकुम्भिला

यज्ञविघ्नः — Vibhishana’s Counsel and Lakshmana’s March to Nikumbhila

Devanagari script

रघुनन्दनवक्ष्यामिश्रूयतांमेहितंवचः ।साध्वयंयातुसौमित्रिर्बलेनमहतावृतः ।।6.85.10।।निकुम्भिलायांसम्प्राप्यहन्तुंरावणिमाहवे ।धनुर्मण्डलनिर्मुक्तैराशीविषविषोपमैः ।।6.85.11।।

Transliteration

raghunandana vakṣyāmi śrūyatāṃ me hitaṃ vacaḥ | sādhv ayaṃ yātu saumitriḥ balena mahatāvṛtaḥ ||6.85.10||

nikumbhilāyāṃ samprāpya hantuṃ rāvaṇim āhave | dhanur-maṇḍala-nirmuktair āśīviṣa-viṣopamaiḥ ||6.85.11||

Translation

اے رگھو نندن، میرا مفید مشورہ سنیں۔ سومیتری (لکشمن) کو فوراً ایک بڑی فوج کے گھیرے میں روانہ ہونے دیں۔ نکمبھیلا پہنچ کر، وہ جنگ میں راون کے بیٹے کو مار ڈالیں، ان تیروں سے جو کمان سے نکلتے ہوئے سانپ کے زہر کی طرح مہلک ہوں۔

Word by Word
रघु-नन्दनO delight of the Raghu line
रघु-नन्दन:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootraghu + nandana (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (रघोः नन्दनः); सम्बोधन, एकवचन; पुल्लिङ्ग
वक्ष्यामिI will speak
वक्ष्यामि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
Formलृट् (simple future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
श्रूयताम्let (it) be heard; please listen
श्रूयताम्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√śru (धातु)
Formलोट् कर्मणि-प्रयोग (passive imperative), प्रथमपुरुष, एकवचन; (let it be heard / please listen)
मेmy
मे:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (genitive), एकवचन
हितम्beneficial, good
हितम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roothita (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (वचः)
वचःwords, speech
वचः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvacas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
साधुwell!, good!
साधु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootsādhu (अव्यय/निपात)
Formअव्यय; प्रशंसावाचक (approbative particle)
अयम्this
अयम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (सौमित्रिः)
यातुlet him go
यातु:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√yā (धातु)
Formलोट् (imperative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
सौमित्रिःSaumitrī (Lakshmana)
सौमित्रिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsaumitri (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
बलेनwith an army/force
बलेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootbala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
महताgreat
महता:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahat (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; विशेषणम् (बलेन)
वृतःsurrounded, accompanied
वृतः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Root√vṛ (धातु); vṛta (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (सौमित्रिः इत्यस्य विशेषणम्)
निकुम्भिलायाम्at Nikumbhilā
निकुम्भिलायाम्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootnikumbhilā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (locative/अधिकरण), एकवचन
सम्प्राप्यhaving reached
सम्प्राप्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootsam-pra-√āp (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); अव्ययभाव (having reached)
हन्तुम्to kill
हन्तुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Root√han (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive); प्रयोजनार्थ (purpose)
रावणिम्Rāvaṇi (Indrajit)
रावणिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrāvaṇi (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आहवेin battle
आहवे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootāhava (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सप्तमी (locative), एकवचन; (युद्धे)
धनुः-मण्डल-निर्मुक्तैःwith (arrows) released in a bow-circle
धनुः-मण्डल-निर्मुक्तैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootdhanus + maṇḍala + nirmukta (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (धनुर्मण्डलात् निर्मुक्तैः / धनुर्मण्डलनिर्मुक्तैः); तृतीया, बहुवचन; पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (साधारणतः बाणैः इत्यर्थे)
आशीविष-विष-उपमैःlike the poison of venomous serpents
आशीविष-विष-उपमैः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootāśīviṣa + viṣa + upama (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (आशीविषस्य विषेण उपमैः = like the poison of venomous serpents); तृतीया, बहुवचन; विशेषणम् (निर्मुक्तैः)
Context

"Delight of Raghus! You may listen to my words of advice. Let Saumithri march ahead to Nikumbhilam accompanied by the great army. On reaching, let Lakshmana who is capable of killing Indrajith discharge venomous serpents like deadly poisonous arrows from his bow in circular form and kill Rakshasas."

Characters & Entities
R
Rāma (raghunandana)
L
Lakṣmaṇa (Saumitrī)
N
Nikumbhilā
I
Indrajit (Rāvaṇi)
B
Bow
A
Arrows

FAQs

Dharma includes timely action to prevent adharma from gaining strength; righteous leadership listens to good counsel and acts before harm becomes irreversible.

Vibhīṣaṇa urges an immediate strike at Nikumbhilā to stop Indrajit, emphasizing speed and decisive force.

Strategic wisdom joined to loyalty: Vibhīṣaṇa uses insider knowledge for the protection of Rāma’s cause.

←Previous Verse
Next Verse→