Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

निकुम्भिला

यज्ञविघ्नः — Vibhishana’s Counsel and Lakshmana’s March to Nikumbhila

उद्यमःक्रियतांवीरहर्षःसमुपसेव्यताम् ।प्राप्तव्यायदितेसीताहन्तव्याश्चनिशाचराः ।।6.85.9।।

udyamaḥ kriyatāṁ vīra harṣaḥ samupasevyatām | prāptavyā yadi te sītā hantavyāś ca niśācarāḥ || 6.85.9 ||

اے ویر! کوشش کرو اور حوصلہ و شجاعت کو پھر سے اپناؤ۔ اگر سیتا کو تمہیں واپس پانا ہے تو ان رات میں پھرنے والے راکشسوں کو بھی مار گرانا ہوگا۔

उद्यमःeffort
उद्यमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootudyama (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
क्रियताम्let (it) be undertaken
क्रियताम्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√kṛ (धातु)
Formलोट् (imperative) कर्मणि-प्रयोग (passive), प्रथमपुरुष, एकवचन; विधिलिङ्गार्थ (let it be done)
वीरO hero
वीर:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootvīra (प्रातिपदिक)
Formसम्बोधन, एकवचन; पुल्लिङ्ग
हर्षःjoy, enthusiasm
हर्षः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootharṣa (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
समुपसेव्यताम्let it be cultivated/embraced
समुपसेव्यताम्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsam-upa-√sev (धातु); samupasevya (कृदन्त)
Formलोट् कर्मणि-प्रयोग (passive), प्रथमपुरुष, एकवचन; (सेव्यताम् = let it be cultivated/embraced)
प्राप्तव्याto be attained
प्राप्तव्या:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Root√āp (धातु) + pra-; prāptavya (कृदन्त)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त (gerundive: 'to be obtained'); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (सीता इत्यस्य विशेषणम्)
यदिif
यदि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyadi (अव्यय)
Formअव्यय; शर्तार्थक (conditional particle)
तेfor you, to you
ते:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी (dative/सम्प्रदान), एकवचन
सीताSita
सीता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsītā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
हन्तव्याःto be slain
हन्तव्याः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Root√han (धातु); hantavya (कृदन्त)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त (gerundive: 'to be killed'); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; (निशाचराः इत्यस्य विशेषणम्)
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
निशाचराःnight-rangers (Rakshasas)
निशाचराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootniśācara (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

"O king! Give up this false agony which has set in. It enhances the joy of the enemy. Give up this anxiety."

R
Rāma
V
Vibhīṣaṇa
S
Sītā
N
Niśācara (Rākṣasas)

FAQs

Dharma is purposeful action for justice: righteous ends (restoring Sītā) require disciplined effort and confronting forces of adharma.

Vibhīṣaṇa encourages Rāma to act decisively—rekindling morale and proceeding with the necessary battle to rescue Sītā.

Vīrya (valor) joined with resolve—courage that serves a moral objective rather than mere aggression.