Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

मकराक्षवधः

The Slaying of Makarākṣa

दह्यन्तेधृशमङ्गानिदुरात्मन्ममराघव ।यन्मयासि न दृष्टस्त्वंतस्मिन् कालेमहावने ।।।।

dahyante dhṛśam aṅgāni durātman mama rāghava |

yan mayā asi na dṛṣṭas tvaṃ tasmin kāle mahāvane ||

“اے راگھو! اے بدباطن! میرے اعضا سختی سے جل رہے ہیں، اس لیے کہ اُس وقت اس گھنے مہا ون میں میں نے تجھے دیکھا نہ تھا۔”

dahyanteburn
dahyante:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootdah (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
dhṛśamexcessively
dhṛśam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootdhṛśam (अव्यय)
Formपरिमाण/तीव्रतावाचक अव्यय (intensifier)
aṅgānilimbs
aṅgāni:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootaṅga (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
durātmanO evil-minded one
durātman:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdurātman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; समासार्थः: दुरः आत्मा यस्य (evil-minded)
mamamy
mama:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन
rāghavaO Raghava
rāghava:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootrāghava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
yatbecause
yat:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formहेतुवाचक अव्यय-प्रयोग (because/that)
mayāby me
mayā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति, एकवचन
asiyou are
asi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootas (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन
nanot
na:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
dṛṣṭaḥseen
dṛṣṭaḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि भावः
tvamyou
tvam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
tasminat that
tasmin:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
kāletime
kāle:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootkāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
mahāvanein the great forest
mahāvane:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmahā + vana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासार्थः: महत् वनम्

"O Evil minded Raghava! at that time, I did not see you in D and aka forest. My limbs are burning in anger."

M
Makarākṣa
R
Rāma (Rāghava)
M
mahāvana (great forest; contextually Daṇḍakāraṇya)

FAQs

Uncontrolled anger is portrayed as self-consuming (“limbs burn”); dharma counsels mastery over krodha so that action remains aligned with truth and right judgment.

Makarākṣa taunts Rāma and expresses frustration that he did not encounter him earlier in the forest.

The negative counter-example: lack of self-restraint.