Previous Verse
Next Verse

Shloka 92

कुम्भकर्णवधः

The Slaying of Kumbhakarna

शोणितार्द्रोमहाकायोराक्षसोभीमविक्रमः ।युद्धायाभिमुखोभीमोमनश्चक्रेनिशाचरः ।।6.67.91।।नीलाञ्जनचयप्रख्यःसस्नध्यइवतोयदः ।अमर्षाच्छोणितोद्गारीशुशुभेरावणानुजीः ।।6.67.92।।

śoṇitārdrō mahākāyo rākṣaso bhīmavikramaḥ |

yuddhāyābhimukho bhīmo manaś cakre niśācaraḥ ||

|| 6.67.91 ||

nīlāñjanacayaprakhyaḥ sasnadhya iva toyadaḥ |

amarṣāc chōṇitodgārī śuśubhe rāvaṇānujaḥ ||

|| 6.67.92 ||

نیل اَنجن کے ڈھیر کی مانند سیاہ، گویا گھنے بادل سے ڈھکا ہوا؛ غضب سے خون اُگلتا ہوا، راون کا چھوٹا بھائی (کمبھکرن) نہایت ہیبت ناک شان سے چمک اٹھا۔

नीलाञ्जनचयप्रख्यःresembling a heap of dark collyrium
नीलाञ्जनचयप्रख्यः:
कर्ता-विशेषण
TypeAdjective
Rootनील-अञ्जन-चय-प्रख्य (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (नीलाञ्जनस्य चय इव प्रख्यः); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सःhe
सः:
कर्ता
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
स्नध्यःdense/thick
स्नध्यः:
कर्ता-विशेषण
TypeAdjective
Rootस्नध्/स्निग्ध (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (पाठभेद/रूप: स्निग्धः इत्यर्थे)
इवlike
इव:
उपमा-सूचक
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय (comparative particle)
तोयदःa cloud
तोयदः:
उपमान
TypeNoun
Rootतोयद (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (तोयं ददाति); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अमर्षात्from rage/indignation
अमर्षात्:
हेतु (Hetu/Cause)
TypeNoun
Rootअमर्ष (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन
शोणितोद्गारीspewing blood
शोणितोद्गारी:
कर्ता-विशेषण
TypeAdjective
Rootशोणित-उद्गारिन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (शोणितस्य उद्गारः यस्य); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
शुशुभेshone/appeared splendid
शुशुभे:
क्रिया
TypeVerb
Root√शुभ् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
रावणानुजीःRavana's younger brother
रावणानुजीः:
कर्ता (apposition)
TypeNoun
Rootरावण-अनुज (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (रावणस्य अनुजः); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Kumbhakarna of terrific valour and gigantic body, drenched in blood, dark in colour like a mountain of collyrium, resembling evening cloud, the night ranger went towards the battlefield.

K
Kumbhakarṇa
R
Rāvaṇa

FAQs

Even when the textual tradition repeats or reindexes lines, the ethical reading remains: anger-driven ferocity is not equivalent to dharmic purpose.

A repeated/continued depiction of Kumbhakarṇa’s wounded yet fearsome return to battle.

Persistence (as sheer will), contrasted implicitly with righteousness (dharma) as the higher standard.