HomeRamayanaYuddha KandaSarga 59Shloka 140
Previous Verse
Next Verse

Shloka 140

युद्धकाण्डे एकोनषष्टितमः सर्गः

Rāvaṇa’s Assault on Nīla and Lakṣmaṇa; Hanumān Bears Rāma

तंविह्वलन्तंप्रसमीक्ष्यरामस्समाददेदीप्तमथार्थचन्द्रम् ।तेनार्कवर्णंसहसाकिरीटंचिच्छेदरक्षोधिपतेर्महात्मा ।।6.59.140।।

taṁ vihvalantaṁ prasamīkṣya rāmaḥ samādade dīptam athārthacandram |

tenārkavarṇaṁ sahasā kirīṭaṁ ciccheda rakṣodhipater mahātmā ||6.59.140||

جب رام نے رَکشسوں کے ادھیپتی کو لڑکھڑاتے دیکھا تو مہاتما رام نے ایک دہکتا ہوا، ہلال نما تیر اٹھایا؛ اور اسی سے پل بھر میں اس کا آفتاب رنگ، درخشاں تاج کاٹ ڈالا۔

tamhim
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; सर्वनाम
vihvalantamswooning, bewildered
vihvalantam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootvihvalat (कृदन्त-प्रातिपदिक; √hval/√hval? 'to be agitated' with vi-)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; वर्तमानकृदन्तः (शतृ-प्रत्ययः), विशेषणम्
prasamīkṣyahaving observed
prasamīkṣya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootpra+sam+√īkṣ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (Gerund/Absolutive), पूर्वक्रिया
rāmaḥRama
rāmaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्
samādadetook up
samādade:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsam+ā+√dā (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
dīptamblazing
dīptam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootdīpta (कृदन्त-प्रातिपदिक; √dīp)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) विशेषणम्
athathen
atha:
Sambandha/Avyaya (सम्बन्ध/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअव्ययम्; अनुक्रम/समयान्तरसूचक (then)
arthacandramcrescent(-shaped weapon)
arthacandram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootartha+candra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (अर्थस्य चन्द्रः/अर्धचन्द्राकारः)
tenawith that
tena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्; सर्वनाम
arkavarṇamsun-colored, reddish
arkavarṇam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootarka+varṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (अर्कस्य वर्णः) विशेषणम्
sahasāsuddenly
sahasā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsahasā (अव्यय)
Formअव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (suddenly/hastily)
kirīṭamcrown
kirīṭam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkirīṭa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्
cicchedacut off
ciccheda:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√chid (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
rakṣodhipateḥof the lord of Rakshasas
rakṣodhipateḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootrakṣas+adhipati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (रक्षसाम् अधिपतिः)
mahātmāthe great-souled one
mahātmā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmahā+ātman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; कर्मधारयः (महान् आत्मा)

Seeing Ravana swooning, great soul Rama took up a crescent shaped arrow and hastily broke his crown into pieces which were shining bright red like the Sun.

R
Rāma
R
Rāvaṇa
K
kirīṭa (crown)

FAQs

It highlights restraint and righteous conduct in battle: even while fulfilling kṣātra-dharma (warrior duty), Rāma demonstrates controlled force—subduing and signaling dominance without needless excess in that moment.

Rāma’s action serves his truthful vow to restore order and uphold righteousness; Satya here is not merely speech but steadfast fidelity to a just purpose, expressed through disciplined, proportionate action in war.