HomeRamayanaYuddha KandaSarga 59Shloka 141
Previous Verse
Next Verse

Shloka 141

युद्धकाण्डे एकोनषष्टितमः सर्गः

Rāvaṇa’s Assault on Nīla and Lakṣmaṇa; Hanumān Bears Rāma

तंनिर्विषाशीविषसन्निकाशंशान्तार्चिषंसूर्यमिवाप्रकाशम् ।गतश्रियंकृत्तकिरीटकूटमुवाचरामोयुधिराक्षसेन्द्रम् ।।6.59.141।।

taṃ nirviṣāśīviṣasannikāśaṃ śāntārciṣaṃ sūryam ivāprakāśam |

gataśriyaṃ kṛttakirīṭakūṭam uvāca rāmo yudhi rākṣasendram ||6.59.141||

پھر میدانِ جنگ میں رام نے رَکشسوں کے اس راجا سے خطاب کیا—جو اب ایسے تھا جیسے زہر سے خالی سانپ، جیسے وہ سورج جس کی کرنیں بجھ گئی ہوں؛ جس کی شان جاتی رہی اور جس کے تاج کی چوٹی ٹوٹ چکی تھی۔

tamhim
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; सर्वनाम
nirviṣadevoid of poison
nirviṣa:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootnir+viṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, (समासाङ्ग/पूर्वपद), विशेषणार्थक-प्रातिपदिक; 'poisonless'
āśīviṣa-sannikāśamresembling a serpent
āśīviṣa-sannikāśam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootāśīviṣa+sannikāśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; उपमान-तत्पुरुषः (आशीविषस्य सन्निकाशः = like a serpent)
śānta-arciṣamwith quenched radiance
śānta-arciṣam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootśānta+arciṣ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; कर्मधारयः (शान्ता अर्चिः यस्य)
sūryamthe sun
sūryam:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootsūrya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; उपमानपदम्
ivalike
iva:
Upamā (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formअव्ययम्; उपमावाचक (like/as)
aprakāśamwithout light
aprakāśam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Roota+prakāśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; नञ्-समास/नकारार्थ (without brightness)
gataśriyamwhose glory had departed
gataśriyam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootgata+śrī (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; बहुव्रीहिः (गताः श्रीः यस्य)
kṛtta-kirīṭa-kūṭamwith the crown-top cut off
kṛtta-kirīṭa-kūṭam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootkṛtta+kirīṭa+kūṭa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; तत्पुरुषः (कृत्तं किरीटकूटं यस्य/कृत्तं किरीटकूटम्)
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
rāmaḥRama
rāmaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्
yudhiin battle
yudhi:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootyudh (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-एकवचनरूपेण अव्ययीभूतम्; देश/अवस्थावाचक (in battle)
rākṣasendramthe king of Rakshasas
rākṣasendram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrākṣasa+indra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (राक्षसानाम् इन्द्रः)

Rama said to the king of Rakshasas, who was like a serpent rid of poison without (head) crown, without splendour like the Sun without brightness, his glory lost with the crown broken in the combat.

R
Rama
R
Ravana
R
Rākṣasas
S
Sun
S
Serpent
C
Crown

FAQs

The imagery marks the collapse of adharma’s power: once fearsome, Rāvaṇa’s strength and splendor are shown as spent, implying that unrighteous might is not enduring when confronted by dharma.

It underscores a moral truth repeatedly affirmed in the epic: glory rooted in wrongdoing is unstable; when truth and righteous purpose prevail, the false radiance of adharma fades.