Shloka 6

प्रहस्तवधः

The Slaying of Prahasta

Devanagari script

ततःप्रहस्तंनिर्यान्तंभीमंभीमपराक्रमम् ।।6.58.5।।गर्जन्तंसुमहाकायंराक्षसैरभिसम्वृतम् ।ददर्शमहतीसेनावानराणांबलीयसाम् ।।6.58.6।।अभिसञ्जातरोषाणांप्रहस्तमभिगर्जताम् ।

Transliteration

tataḥ prahastaṃ niryāntaṃ bhīmaṃ bhīma-parākramam | garjantaṃ su-mahā-kāyaṃ rākṣasair abhi-saṃvṛtam | dadarśa mahatī senā vānarāṇāṃ balīyasām | abhisañjāta-roṣāṇāṃ prahastam abhigarjatām ||

Translation

تب طاقتور وانر فوج نے پرہست کو آگے بڑھتے دیکھا—جو خوفناک اور زبردست طاقت کا مالک تھا—وہ گرج رہا تھا، دیو ہیکل جسم کا مالک تھا اور راکشسوں میں گھرا ہوا تھا، جبکہ غضبناک جنگجوؤں نے بھی جواب میں دھاڑ ماری۔

Word by Word

• जगृहुः: seized/took up
• जगृहुः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (perfect), परस्मैपद; प्रथम-पुरुष, बहुवचन (3rd pl.)

• पादपान्: trees
• पादपान्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पादप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; जगृहुः इत्यस्य कर्म

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• अपि: also
• अपि: समुच्चय/अवधारण (also)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अपि-शब्दः (also/even)

• पुष्पितान्: flowering
• पुष्पितान्: विशेषण (of कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पुष्पित (प्रातिपदिक; क्त-कृदन्त from पुष्प्/पुष्प)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (in bloom); पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; पादपान् इति विशेषणम्

• वानरर्षभाः: the best of Vanaras
• वानरर्षभाः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: वानर (प्रातिपदिक) + ऋषभ (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (वानराणाम् ऋषभाः = bulls among monkeys); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; जगृहुः इत्यस्य कर्ता

• शिलाः: rocks
• शिलाः: कर्म (understood)
• Type: Noun
• Root: शिला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन (elliptically as another object of 'took up')

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• विपुलाः: huge
• विपुलाः: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: विपुल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; शिलाः इति विशेषणम्

• दीर्घाः: long
• दीर्घाः: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: दीर्घ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; शिलाः इति विशेषणम्

• योद्धुकामाः: eager to fight
• योद्धुकामाः: विशेषण (of कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: युध् (धातु) + तुमुन् (कृदन्त) + काम (प्रातिपदिक)
• Form: उपपद-तत्पुरुष (योद्धुम् कामः येषाम् = desirous to fight); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; प्लवङ्गमाः/वानरर्षभाः इत्यस्य विशेषणम्

• प्लवङ्गमाः: monkeys/Vanaras
• प्लवङ्गमाः: कर्ता (appositional)
• Type: Noun
• Root: प्लवङ्गम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; वानर-पर्यायः; (समनाधिकरणे) कर्तृपद

Context

The huge army of powerful Vanaras saw Prahastha of terrific prowess, fierce, surrounded by Rakshasas coming towards them roaring.

Characters & Entities

• Prahastha
• Vānarāḥ (Vanaras)
• Rākṣasāḥ (Rakshasas)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma in battle includes meeting aggression with disciplined courage; fearsome display is answered by steadfast resistance for a righteous cause.

What is the narrative situation?

Prahastha sorties from Laṅkā with Rakshasa support; the Vanara army confronts him, both sides roaring as the clash begins.

Which character virtue is emphasized?

Collective vīratā (bravery) and utsāha (martial zeal) of the Vanara forces in facing a formidable opponent.