Previous Verse
Next Verse

Shloka 50

पुष्पकविमानयात्रा—सेतुबन्धादि-दर्शनम्

Pushpaka Aerial Journey and Survey of Sacred Landmarks

अस्मिन् देशेमहाकायोविराधोनिहतोमया ।अत्रसीते त्वयादृष्टवातापसीधर्मचारिणी ।।।।

asmin deśe mahākāyo virādho nihato mayā | atra sīte tvayā dṛṣṭā tāpasī dharmacāriṇī ||

اسی دیس میں میں نے اُس عظیم الجثہ ویرادھ کو قتل کیا تھا؛ اور یہیں، اے سیتا، تم نے اُس تپسوی عورت کو دیکھا تھا جو دھرم کے مطابق آچرن کرتی تھی۔

vaidehiO Vaidehi (Sita)
vaidehi:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootvaidehī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, सम्बोधन, एकवचनम्
dṛśyateis seen
dṛśyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
Formलट्, आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम्
evaalso/indeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारण-अव्ययम्
śarabhaṅga-āśramaḥSarabhanga's hermitage
śarabhaṅga-āśramaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśarabhaṅga + āśrama (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; समासः: शरभङ्गस्य आश्रमः (षष्ठी-तत्पुरुष)
mahāngreat
mahān:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootmahat (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम्
upayātaḥhaving come, arrived
upayātaḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootupa-yā (धातु)
Formक्त (past participle), पुल्लिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; 'having come/arrived'
sahasrākṣaḥthe thousand-eyed (Indra)
sahasrākṣaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsahasra + akṣa (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; समासः: सहस्रम् अक्षीणि यस्य (बहुव्रीहि)
yatrawhere
yatra:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootyatra (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्ययम् (where)
śakraḥShakra (Indra)
śakraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśakra (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; apposition to sahasrākṣaḥ
purandaraḥPurandara (Indra)
purandaraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpurandara (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; apposition to śakraḥ

"There are seen the abodes of ascetics. Here was seen by you hermitage of Atri (whose wife Anasuya you had seen) glowing like sun and fire."

V
Virādha
T
tāpasī (female ascetic)

FAQs

The ruler/hero’s dharma includes protecting ascetics and removing violent threats; force is justified when it safeguards those devoted to righteous conduct.

Rāma recalls an exile episode—Virādha’s killing—and connects it to a place where Sītā had met a dharmic ascetic woman.

Rāma’s protective duty (rakṣaṇa-dharma) and Sītā’s association with dharmic exemplars.