HomeRamayanaBala KandaSarga 9Shloka 12
Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

ऋश्यशृङ्गानयनकथा — The Account of Bringing Ṛśyaśṛṅga

and the Remedy for Drought

आनाय्य च महीपाल ऋश्यशृङ्गं सुसत्कृतम्।प्रयच्छ कन्यां शान्तां वै विधिना सुसमाहित: ।।।।

ānāyya ca mahīpāla ṛśyaśṛṅgaṃ susatkṛtam | prayaccha kanyāṃ śāntāṃ vai vidhinā susamāhitaḥ ||

اے مہاراج! رِشیہ شِرِنگ کو یہاں لا کر اور اس کی خوب تعظیم و تکریم کر کے، پورے ادب و سکونِ دل کے ساتھ، شاستری ودھی کے مطابق اپنی کنیا شانتا کو اس کے ساتھ بیاہ دو۔

ānāyyahaving brought
ānāyya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootnī + ā (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) = ल्यप्-प्रत्ययः; अर्थः ‘having brought’
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
mahīpālaO king
mahīpāla:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmahīpāla (प्रातिपदिक)
Formसमासः षष्ठी-तत्पुरुषः; पुंलिङ्गे, संबोधन-विभक्तिः, एकवचनम्
ṛśyaśṛṅgamṚśyaśṛṅga
ṛśyaśṛṅgam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootṛśyaśṛṅga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
susatkṛtamwell-honoured
susatkṛtam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsu + satkṛta (प्रातिपदिक; क्त-प्रत्ययान्त)
Formकृदन्तः क्त (past passive participle) from √kṛ with prefix sat-; नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् ṛśyaśṛṅgam
prayacchaoffer/give
prayaccha:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootdā + pra (धातु)
Formलकारः लोट् (Imperative), परस्मैपदम्, पुरुषः 2, वचनम् एकवचनम्
kanyāma maiden/daughter
kanyām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkanyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
śāntāmŚāntā
śāntām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśāntā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेष्य-नाम (proper name)
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formअव्ययम्; निपात (emphatic particle)
vidhināaccording to rite/procedure
vidhinā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootvidhi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; करणम्
susamāhitaḥwell-composed/with due attention
susamāhitaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsu + samāhita (प्रातिपदिक; क्त-प्रत्ययान्त)
Formकृदन्तः क्त (PPP) from √dhā with sam-ā-; पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (implicit ‘tvam/saḥ’)

"O monarch, on having brought Rsyasringa here, honour him, and offer him your daughter Santa with due reverence.

D
Daśaratha
Ṛśyaśṛṅga
Ś
Śāntā
V
vidhi (ritual procedure)

FAQs

Dharma requires that alliances and sacred undertakings be conducted with honor (satkāra) and correct ritual order (vidhi), not merely for utility.

The advisers outline the full plan: bring the sage respectfully and formalize a marriage alliance with Śāntā through proper ceremonies.

Reverence and propriety: the king is urged to act with composure, honoring the sage and following ritual law.