HomeRamayanaBala KandaSarga 9Shloka 13
Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

ऋश्यशृङ्गानयनकथा — The Account of Bringing Ṛśyaśṛṅga

and the Remedy for Drought

तेषां तु वचनं श्रुत्वा राजा चिन्तां प्रपत्स्यते ।केनोपायेन वै शक्य इहानेतुं स वीर्यवान् ।।।।

teṣāṃ tu vacanaṃ śrutvā rājā cintāṃ prapatsyate | kenopāyena vai śakya ihānētuṃ sa vīryavān ||

ان کی بات سن کر راجا فکر و اندیشے میں پڑ گیا: “کس تدبیر سے اس پرتابی رشی کو یہاں لایا جا سکتا ہے؟”

teṣāmof them
teṣām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम् (of them)
tubut
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्ययम्; विरोध/अन्वय-निपात (but/indeed)
vacanamwords/speech
vacanam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvacana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
śrutvāhaving heard
śrutvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootśru (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) from √śru; अर्थः ‘having heard’
rājāthe king
rājā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
cintāmanxiety/thought
cintām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootcintā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
prapatsyatewill fall into/come to
prapatsyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpad + pra (धातु)
Formलकारः लृट् (Simple Future), आत्मनेपदम्, पुरुषः 3, वचनम् एकवचनम्
kenaby what
kena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम् (by what?)
upāyenaby a means/method
upāyena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootupāya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; करणम्
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formअव्ययम्; निपात (emphasis)
śakyaḥpossible
śakyaḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootśakya (प्रातिपदिक; यत्-प्रत्ययान्त)
Formकृदन्तः यत् (potential passive participle) from √śak; पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विधेय-विशेषणम् (possible)
ihahere
iha:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootiha (अव्यय)
Formअव्ययम्; देशवाचक (here)
ānetumto bring
ānetum:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootnī + ā (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive) = ‘to bring’
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
vīryavānthe powerful one
vīryavān:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootvīryavat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् saḥ

On hearing their words, the king in a thoughtful mood said, 'How can the mighty sage be brought here'?

D
Daśaratha
Ṛśyaśṛṅga

FAQs

Dharma includes careful means (upāya) consistent with righteousness: even a good end must be pursued thoughtfully, respecting the sage’s power and autonomy.

Daśaratha accepts the recommendation but worries about the practical and ethical challenge of inviting a great ascetic to court.

Caution and discernment: he does not rush; he weighs feasibility and the right approach.