Previous Verse
Next Verse

Shloka 61

शब्दवेध्य-अनर्थः, ऋषिशापः, दशरथस्य प्राणत्यागः

The Sound-Target Tragedy, the Sage’s Curse, and Dasaratha’s Death

तस्मान्मामागतं भद्रे तस्योदारस्य तद्वचः।यदहं पुत्रशोकेन सन्त्यक्ष्याम्यद्य जीवितम्।।।।

tasmān mām āgataṁ bhadre tasyodārasya tad vacaḥ | yad ahaṁ putra-śokena santyakṣyāmy adya jīvitam ||

پس اے بھدرے! اُس عالی ہمت تپسوی کا وہ کلام میرے حق میں سچ ہو گیا ہے: آج میں بیٹے کے غم سے اپنی جان چھوڑ دوں گا۔

तस्मात्therefore/from that
तस्मात्:
हेतु/अपादान (Cause/Source)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतस्मात्-इति अव्ययीभाववत् प्रयोगः; अपादानार्थे (ablatival adverb)
माम्me
माम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया, एकवचन (Accusative singular)
आगतम्has come/has happened
आगतम्:
क्रियाविशेषण/भाव (Result state)
TypeVerb
Rootआ + गम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (अत्र: मम आगतम् = ‘has come true/has happened to me’)
भद्रेO gentle lady
भद्रे:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन (Vocative singular)
तस्यof him/that
तस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन (Genitive singular)
उदारस्यof the noble
उदारस्य:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootउदार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; तस्य इति विशेषणम्
तत्that
तत्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; वचः इति विशेषणम्
वचःspeech/words
वचः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
यत्since/that which
यत्:
सम्बन्ध (Relativizer)
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसम्बन्धक-अव्यय (relative particle introducing clause)
अहम्I
अहम्:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन
पुत्रशोकेनby grief for (my) son
पुत्रशोकेन:
हेतु (Hetu/Cause)
TypeNoun
Rootपुत्र + शोक (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (पुत्रस्य शोकः); पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
सन्त्यक्ष्यामिI shall abandon/give up
सन्त्यक्ष्यामि:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootसम् + त्यज् (धातु)
Formलृट् (simple future), उत्तमपुरुष, एकवचन
अद्यtoday
अद्य:
काल (Time)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formकाल-अव्यय (adverb of time)
जीवितम्life
जीवितम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootजीवित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

O gentle lady, the words of that noble ascetic have come true today. Hence I am now going to give up my life.

D
Daśaratha
K
Kausalyā
R
Rāma
Ś
śāpa (curse)

FAQs

Satya is upheld as reality’s firmness: spoken words—especially those arising from profound suffering—are shown as binding through moral order.

Daśaratha, collapsing under separation from Rāma, tells Kausalyā that the ascetic’s curse is now being fulfilled in his own death by son-grief.

Acceptance of karmic result: he acknowledges the consequence without deflecting blame.