Previous Verse
Next Verse

Shloka 34

गङ्गातरणम्, सुमन्त्र-प्रतिनिवर्तनम्, जटाधारणम्

Crossing the Gaṅgā; Sumantra’s Return; Adoption of Ascetic Signs

भरतश्चापि वक्तव्यो यथा राजनि वर्तसे।तथा मातृषु वर्तेथाः सर्वास्वेवाविशेषतः।।2.52.34।।

bharataś cāpi vaktavyo yathā rājani vartase |

tathā mātṛṣu vartethāḥ sarvāsvevāviśeṣataḥ || 2.52.34 ||

اور بھرت سے بھی یہ کہا جائے کہ جس طرح وہ راجا کے حضور برتاؤ کرتا ہے، اسی طرح وہ سبھی ماؤں کے ساتھ بھی، بلا امتیاز، ویسا ہی برتاؤ کرے۔

भरतःBharata
भरतः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbharata (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (also)
वक्तव्यःshould be told
वक्तव्यः:
Karya (कार्य/vidheya)
TypeAdjective
Rootvac (धातु)
Formकृत्य-प्रत्यय (Gerundive/Future passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'to be told'
यथाjust as
यथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
Formअव्यय, उपमान/प्रकारवाचक (as/just as)
राजनिtowards/in the king
राजनि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
वर्तसेyou behave, you conduct yourself
वर्तसे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvṛt (धातु)
Formलट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक (so/likewise)
मातृषुtowards the mothers
मातृषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmātṛ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन (Plural)
वर्तेथाःyou should behave
वर्तेथाः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvṛt (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), मध्यमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
सर्वासुin all (of them)
सर्वासु:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarvā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (qualifier)
एवindeed, just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारण-निपात (emphatic: 'indeed/just')
अविशेषतःwithout discrimination
अविशेषतः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roota + viśeṣa + tas (अव्यय-निर्माण)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (adverb in -tas), 'without distinction'

You should tell Bharata that just as he treats the king so should he treat all the mothers without differentiating betwen them.

R
Rama
B
Bharata
S
Sumantra

FAQs

Dharma is impartial reverence within the family: honoring all mother-figures equally, maintaining harmony and justice in the royal household.

Rama gives Sumantra a message for Bharata about proper conduct after Rama’s departure.

Bharata’s expected restraint and reverence—obedience to elders and equal respect to all mothers.