Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

यौवराज्य-प्रस्तावः

Proposal for Rāma’s Installation as Heir-Apparent

इति ब्रुवन्तं मुदिताः प्रत्यनन्दन्नृपा नृपम्।वृष्टिमन्तं महामेघं नर्दन्त इव बर्हिणः।।2.2.17।।

iti bruvantaṃ muditāḥ pratyanandan nṛpā nṛpam | vṛṣṭimantaṃ mahāmeghaṃ nardanta iva barhiṇaḥ || 2.2.17 ||

یوں کہتے ہوئے اس راجا کو سن کر سب راجے خوش ہو کر اس کی تحسین میں بول اٹھے؛ جیسے بارش لانے والے عظیم بادل کو دیکھ کر مور پکار اٹھتے ہیں۔

इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; वाक्यसमाप्तिसूचक/उद्धरणार्थक particle (quotative/thus)
ब्रुवन्तम्speaking (him)
ब्रुवन्तम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ/शतॄ) ‘ब्रुवत्’; पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; object-qualifying participle
मुदिताःdelighted
मुदिताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमुदित (प्रातिपदिक; √मुद्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), बहुवचन; विशेषण (of nṛpāḥ)
प्रत्यनन्दन्applauded/acclaimed
प्रत्यनन्दन्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति + नन्द् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
नृपाःkings
नृपाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), बहुवचन
नृपम्the king (Daśaratha)
नृपम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
वृष्टिमन्तम्rain-bearing
वृष्टिमन्तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootवृष्टि + मत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of mahāmegham)
महामेघम्a great cloud
महामेघम्:
Upamana (उपमान)
TypeNoun
Rootमहामेघ (प्रातिपदिक)
Formसमास: महा + मेघ; कर्मधारय; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
नर्दन्तःcrying/roaring
नर्दन्तः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootनर्द् (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ) ‘नर्दत्’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; (of barhiṇaḥ)
इवlike
इव:
Upamana (उपमान-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक अव्यय (comparative particle)
बर्हिणःpeacocks
बर्हिणः:
Upamana (उपमान)
TypeNoun
Rootबर्हिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

Having thus heard king Dasaratha speak, the kings acclaimed him with delight, like peacocks crying (in joy) to see thick clouds.

D
Daśaratha
P
Peacocks (barhiṇaḥ)
R
Rain-cloud (mahāmegha)

FAQs

When a decision aligns with dharma and public welfare, it naturally draws harmonious consent from the community of leaders.

The assembled kings respond with enthusiastic approval to Daśaratha’s proposal.

Collective discernment and supportive solidarity in a dharmic political act.