Shloka 24

Brahmin Conduct, Purificatory Baths, and the Garuḍa–Nectar Episode

Illustrative Narrative

Devanagari script

ब्रह्मोवाच । कृत्वा सर्वाणि पापानि पश्चाद्यस्तु जितेंद्रियः । मुच्यते सर्वपापेभ्यः पुनर्ब्रह्मत्वमर्हति

Transliteration

brahmovāca | kṛtvā sarvāṇi pāpāni paścādyastu jiteṃdriyaḥ | mucyate sarvapāpebhyaḥ punarbrahmatvamarhati

Translation

برہما نے کہا: اگر کسی نے سب گناہ بھی کر ڈالے ہوں، پھر بعد میں وہ جیتےندریہ (حواس پر قابو رکھنے والا) بن جائے، تو وہ تمام گناہوں سے چھوٹ جاتا ہے اور دوبارہ برہمتو کے لائق ہو جاتا ہے۔

Word by Word

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन्/ब्रह्मा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Speech act/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund), पूर्वक्रिया

• सर्वाणि: all
• सर्वाणि: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम्

• पापानि: sins
• पापानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• पश्चात्: afterwards
• पश्चात्: Adverbial (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: पश्चात् (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धवाचक-सर्वनाम (relative pronoun)

• तु: but / indeed
• तु: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/विरोधार्थक-निपात (particle)

• जितेन्द्रियः: one who has conquered the senses
• जितेन्द्रियः: Visheshana (Qualifier of यः)
• Type: Adjective
• Root: जित-इन्द्रिय (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (इन्द्रियाणि जितानि येन/यस्य); विशेषणम्

• मुच्यते: is freed
• मुच्यते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)
• Form: लट् (present), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive)

• सर्वपापेभ्यः: from all sins
• सर्वपापेभ्यः: Apadana (From/अपादान)
• Type: Noun
• Root: सर्व-पाप (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), बहुवचन; समासः—कर्मधारयः (सर्वाणि पापानि)

• पुनः: again
• पुनः: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय; पुनरर्थक-क्रियाविशेषण (adverb)

• ब्रह्मत्वम्: Brahminhood / brahma-status
• ब्रह्मत्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मत्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अर्हति: deserves / is entitled to
• अर्हति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्ह् (धातु)
• Form: लट् (present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Speaker

Brahmā

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Geographic Context

Type: celestial_realm

Sandhi Resolution Notes

Sandhi Resolution Notes: brahmovāca → brahmā uvāca; paścādyastu → paścāt yaḥ tu; jiteṃdriyaḥ → jitendriyaḥ; punarbrahmatvamarhati → punar brahmatvam arhati.

Characters & Entities

• Brahmā

FAQs

What does this verse teach about repentance and moral transformation?

It emphasizes that moral reform is possible: after wrongdoing, disciplined self-control (jitendriyatva) can lead to release from sin and restoration of spiritual worthiness.

Does this verse describe a geography of sacred tīrthas?

No. The verse focuses on ethical and spiritual discipline (sense-control) rather than pilgrimage sites or sacred geography.

What is the ethical lesson from Brahmā’s statement here?

The ethical lesson is that conquering the senses and adopting restraint can undo the momentum of past wrongdoing and requalify a person for higher spiritual realization.