Shloka 10

Brahmā’s Discourse to Mohinī

Harivāsara, Desire, and the Satya-Test of Rukmāṅgada

Devanagari script

सा बभूवाग्रतस्तस्य सर्वालंकारभूषिता । दृष्ट्वा पितामहस्तां तु रूपद्रविणसंयुताम् ॥ १० ॥

Transliteration

sā babhūvāgratastasya sarvālaṃkārabhūṣitā | dṛṣṭvā pitāmahastāṃ tu rūpadraviṇasaṃyutām || 10 ||

Translation

وہ ہر طرح کے زیوروں سے آراستہ ہو کر اس کے سامنے کھڑی ہوئی۔ حسن و دولت سے بہرہ ور اسے دیکھ کر پِتامہ (برہما) نے [اس پر نظر ڈالی]۔

Word by Word

• सा: she
• सा: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• बभूव: became/appeared
• बभूव: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• अग्रतः: in front
• अग्रतः: अधिकरण (Location sense)
• Type: Indeclinable
• Root: अग्रतः (अव्यय)
• Form: देश-क्रियाविशेषण (adverb of place)

• तस्य: of him
• तस्य: सम्बन्ध (Possessor/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• सर्व: all
• सर्व: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: समासे पूर्वपद-रूप; विशेषण

• अलंकार: ornaments
• अलंकार: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: अलंकार (प्रातिपदिक)
• Form: समासे पूर्वपद-रूप

• भूषिता: adorned with all ornaments
• भूषिता: कर्तृविशेषण
• Type: Verb
• Root: भूष् (धातु)
• Form: क्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (सर्वालंकारैः भूषिता)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: पूर्वकाल-क्रिया
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्यय (absolutive/gerund), अव्ययभाव

• पितामहः: the Grandfather (Brahmā)
• पितामहः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितामह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• ताम्: her
• ताम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• तु: but/indeed
• तु: वाक्य-सम्बन्ध
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अवधारण/विरोध (particle)

• रूप: beauty/form
• रूप: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)
• Form: समासे पूर्वपद-रूप

• द्रविण: wealth, riches
• द्रविण: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: द्रविण (प्रातिपदिक)
• Form: समासे पूर्वपद-रूप

• संयुताम्: endowed with beauty and wealth
• संयुताम्: कर्म-विशेषण
• Type: Verb
• Root: सम्+युज् (धातु)
• Form: क्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (रूपद्रविणेन संयुता)

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator within the Uttara-Bhāga tirtha narrative)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shringara

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Pitamaha (Brahma)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It highlights the Purāṇic motif that divine presence is marked by auspiciousness—beauty, prosperity, and ornamentation—signaling merit (puṇya) and sacred power within the ongoing tirtha-mahātmya narrative.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

While not a direct bhakti injunction, it supports bhakti literature’s theme that the divine and the sacred are recognized through auspicious signs; such descriptions cultivate reverence (śraddhā) that underpins devotional practice.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

No specific Vedāṅga teaching is explicit in this verse; it is primarily narrative description rather than instruction in śikṣā, vyākaraṇa, chandas, nirukta, jyotiṣa, or kalpa.