Shloka 58

Puruṣottama-māhātmya

The Greatness of Puruṣottama Kṣetra

Devanagari script

तत्र स्थितं जगन्नाथं जगत्स्रष्टारमव्ययम् । प्रणम्य शिरसा देवी लोकानां हितकाम्यया ॥ ५८ ॥

Transliteration

tatra sthitaṃ jagannāthaṃ jagatsraṣṭāramavyayam | praṇamya śirasā devī lokānāṃ hitakāmyayā || 58 ||

Translation

وہاں موجود جگن ناتھ—جہان کے خالق، ابدی و غیر فانی پروردگار—کو دیوی نے تمام لوکوں کی بھلائی کی نیت سے سر جھکا کر پرنام کیا۔

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय (adverb of place)

• स्थितम्: situated, standing
• स्थितम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: √स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; qualifies ‘जगन्नाथम्’

• जगन्नाथम्: the Lord of the world
• जगन्नाथम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक) + नाथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (षष्ठी-तत्पुरुष): ‘जगतः नाथः’

• जगत्-स्रष्टारम्: the creator of the world
• जगत्-स्रष्टारम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक) + स्रष्टृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (षष्ठी-तत्पुरुष): ‘जगतः स्रष्टा’

• अव्ययम्: imperishable
• अव्ययम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अव्यय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; qualifies the same deity

• प्रणम्य: having bowed
• प्रणम्य: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र-√नम् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त/ल्यपन्त अव्यय (absolutive/gerund): ‘having bowed’

• शिरसा: with (her) head
• शिरसा: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: शिरस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन

• देवी: the Goddess
• देवी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• लोकानाम्: of the worlds/of people
• लोकानाम्: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन

• हित-काम्यया: with the wish for (their) welfare
• हित-काम्यया: Hetu (हेतु)
• Type: Adjective
• Root: हित (प्रातिपदिक) + काम्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; समासः—तत्पुरुष: ‘हितं कामयते या’ (for the sake of desiring welfare)

Speaker

Narada (narration within a Tirtha-Mahatmya account)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Jagannatha
• Vishnu
• Devi

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It presents an ideal model of worship: the Goddess honors the imperishable Creator (Jagannātha/Vishnu) with humility, and the motive is loka-hita—seeking the welfare of all beings—showing devotion aligned with universal good.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is expressed through praṇāma (bowing with the head) and recognition of the Lord’s cosmic sovereignty (Jagannātha) and eternality (avyaya). The verse frames devotion as reverent surrender coupled with compassionate intention.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

No specific Vedāṅga (like Vyākaraṇa, Jyotiṣa, or Kalpa) is taught directly; the practical takeaway is ritual conduct (ācāra) in a tīrtha setting—darśana and praṇāma performed with a pure, welfare-oriented resolve (saṅkalpa).