Shloka 38

Pātivratya-kathana

The Narrative of the Pativrata

Devanagari script

एकैके निष्ककोटीभिर्मूल्यविद्भिर्नरैः कृताः । केयूरनूपुरौ तस्या अनर्घौ स नृपात्मजः ॥ ३८ ॥

Transliteration

ekaike niṣkakoṭībhirmūlyavidbhirnaraiḥ kṛtāḥ | keyūranūpurau tasyā anarghau sa nṛpātmajaḥ || 38 ||

Translation

یہ سب زیورات قدر و قیمت جاننے والے ماہر لوگوں نے بنائے تھے، اور ہر ایک کی قیمت ایک ایک کروڑ نِشک تھی۔ اس کے بازوبند اور پازیب تو بے قیمت ہیں—یہ بات اس شہزادے نے کہی۔

Word by Word

• एक-एके: each one (of the two)
• एक-एके: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक) + एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; ‘each (of the two)’ अर्थे विशेषण

• निष्क-कोटीभिः: with crores of niṣkas (gold coins)
• निष्क-कोटीभिः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: निष्क (प्रातिपदिक) + कोटि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन

• मूल्य-विद्भिः: by men who knew the value
• मूल्य-विद्भिः: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: मूल्य (प्रातिपदिक) + विद् (प्रातिपदिक/कृदन्त-प्राय)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (नरैः इति)

• नरैः: by men
• नरैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन

• कृताः: were made
• कृताः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मणि-प्रयोगे ‘made’

• केयूर-नूपुरौ: armlet and anklet
• केयूर-नूपुरौ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: केयूर (प्रातिपदिक) + नूपुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन

• तस्याः: of her
• तस्याः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• अनर्घौ: priceless
• अनर्घौ: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अनर्घ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; विशेषण (केयूर-नूपुरौ इति)

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• नृप-आत्मजः: the king’s son
• नृप-आत्मजः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक) + आत्मज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Narada (narrating in the Uttara-Bhaga tirtha-mahatmya flow; attribution per Narada Purana dialogue tradition)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• nṛpātmaja (the prince)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It uses the imagery of immense, even “priceless,” wealth to highlight how worldly value can be measured, yet certain qualities (and the merit tied to dharmic contexts) transcend ordinary valuation.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: by contrasting measurable riches with the “beyond price” element, it supports the Purāṇic theme that the highest worth lies in devotion and dharma rather than material cost.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Primarily artha/dharma-oriented valuation language rather than a Vedanga; the verse reflects careful appraisal (mūlya-vid) and cultural-economic context used in Purāṇic narrative teaching.