Shloka 37

Pātivratya-kathana

The Narrative of the Pativrata

Devanagari script

हार लघूत्तरं चक्रे मातुर्नृपसुतस्तदा । वलया वज्रखचिता द्विरष्टौ करयोर्द्वयोः ॥ ३७ ॥

Transliteration

hāra laghūttaraṃ cakre māturnṛpasutastadā | valayā vajrakhacitā dviraṣṭau karayordvayoḥ || 37 ||

Translation

تب بادشاہ کے بیٹے نے اپنی ماں کے لیے ہلکا اور نہایت نفیس ہار تیار کیا، اور اس کے دونوں ہاتھوں کے لیے ہیروں سے جڑے سولہ کنگن بھی بنوائے۔

Word by Word

• हारम्: a necklace
• हारम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: हार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• लघु-उत्तरम्: light and excellent/superior
• लघु-उत्तरम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: लघु (प्रातिपदिक) + उत्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (हारम् इति)

• चक्रे: made
• चक्रे: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

• मातुः: of (his) mother
• मातुः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• नृप-सुतः: the king’s son
• नृप-सुतः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक) + सुत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन

• तदा: then
• तदा: Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• वलयाः: bracelets
• वलयाः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वलय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• वज्र-खचिताः: inlaid with diamonds
• वज्र-खचिताः: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वज्र (प्रातिपदिक) + खचित (कृदन्त; खच्/खचित्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; भूतकृदन्त (past participle) विशेषण (वलयाः इति)

• द्विः-अष्टौ: sixteen (pairs)
• द्विः-अष्टौ: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: द्विः (अव्यय/संख्या) + अष्ट (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; संख्यासमास (द्विगु) = षोडश (16)

• करयोः: of the two hands
• करयोः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, द्विवचन

• द्वयोः: of the two
• द्वयोः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: द्वि (सर्वनाम/संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति, द्विवचन; विशेषण (करयोः इति)

Speaker

Suta (narrative voice within the Purana)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities

• nṛpasuta (the prince)
• mātā (mother)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It highlights dharmic intention expressed through respectful gifting—honouring one’s mother and performing acts associated with merit (puṇya) within a mahatmya-style narrative.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

While not explicitly devotional, it supports bhakti’s ethical foundation: reverence, gratitude, and selfless service (especially to parents) that purifies the heart and prepares one for devotion to Vishnu.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

No direct Vedanga instruction appears; the verse is narrative, illustrating dharma through conduct and gifting rather than technical sciences like Vyakarana or Jyotisha.