Previous Verse
Next Verse

Shloka 33

Dialogue of Father and Son (Pitṛputra-saṃvāda) — Mohinī Episode

धर्मांगदो महीपालं प्रणम्य च पुनः पुनः । सर्वमेतत्कृतं तात पुनः कर्तास्मि ते वचः ॥ ३३ ॥

dharmāṃgado mahīpālaṃ praṇamya ca punaḥ punaḥ | sarvametatkṛtaṃ tāta punaḥ kartāsmi te vacaḥ || 33 ||

دھرم انگد نے بادشاہ کو بار بار پرنام کر کے کہا—ابّا جان، یہ سب ہو چکا ہے؛ پھر بھی میں آپ کے حکم کی تعمیل دوبارہ کروں گا۔

धर्माङ्गदःDharmāṅgada (name)
धर्माङ्गदः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्म-अङ्गद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्ता; (नाम) ‘धर्मस्य अङ्गदः’ इति समास-रूपेण
महीपालम्the king
महीपालम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमही-पाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म; महीपालः = ‘earth-protector/king’
प्रणम्यhaving bowed
प्रणम्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeIndeclinable
Rootप्र+नम् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययीभाव-रूप कृदन्त (gerund/absolutive): ‘having bowed’
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
पुनःagain
पुनः:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formपुनरावृत्तिवाचक-अव्यय (again)
पुनःagain
पुनः:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formपुनरावृत्तिवाचक-अव्यय (again)
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र कर्मरूपेण (object of implied ‘करोमि/अकरवम्’)
एतत्this
एतत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘सर्वम्’ इत्यस्य विशेषण
कृतम्done
कृतम्:
Pradhana-visheshana (विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘सर्वम् एतत्’ इत्यस्य विधेय
तातO father
तात:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootतात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन
पुनःagain
पुनः:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formपुनरावृत्तिवाचक-अव्यय
कर्ताdoer
कर्ता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकर्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्ता (agent noun)
अस्मिam
अस्मि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन
तेyour
ते:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)
वचःword/command
वचः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म (object: ‘your word/command’)

Dharmāṅgada

Vrata: none

Primary Rasa: vira

Secondary Rasa: shanta

D
Dharmāṅgada
M
Mahīpāla (the King)

FAQs

It highlights dharma through humility and faithful execution of one’s entrusted duty—bowing respectfully and reaffirming commitment to the rightful command.

Though not a direct bhakti teaching, the mood of repeated reverence (praṇāma) and readiness to serve mirrors the devotional ethic of obedient service (sevā-bhāva).

No specific Vedāṅga (like Vyākaraṇa or Jyotiṣa) is taught in this line; the practical takeaway is conduct-based dharma—respectful address, discipline, and carrying out instructions.