Shloka 46

The Liberation of the Lizard

Godhā-vimukti

Devanagari script

दत्तं जप्तं हुतं यच्च कृतं देवार्चनादिकम् । सर्वं तदक्षयं भूप यत्कृतं विजयादिने ॥ ४६ ॥

Transliteration

dattaṃ japtaṃ hutaṃ yacca kṛtaṃ devārcanādikam | sarvaṃ tadakṣayaṃ bhūpa yatkṛtaṃ vijayādine || 46 ||

Translation

اے بادشاہ! جو کچھ خیرات دیا جائے، جپ کیا جائے، ہون میں آہوتی دی جائے اور دیوتاؤں کی پوجا وغیرہ کی جائے—وجیا کے دن کیا ہوا سب کچھ اَکشَی (لازوال) ہو جاتا ہے۔

Word by Word

• दत्तम्: given (as charity)
• दत्तम्: कर्म (Karman; item)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु) → दत्त (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि (past passive participle, क्त); नपुंसकलिङ्गे (n.), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचनम् (sg.); ‘given (gift)’

• जप्तम्: recited (japa)
• जप्तम्: कर्म (Karman; item)
• Type: Verb
• Root: जप् (धातु) → जप्त (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि (PPP, क्त); नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्

• हुतम्: offered (in fire)
• हुतम्: कर्म (Karman; item)
• Type: Verb
• Root: हु (धातु) → हुत (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि (PPP, क्त); नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्

• यत्: whatever
• यत्: सम्बन्ध (Relative)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे (n.), प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; सम्बन्धार्थे (relative)

• च: and
• च: निपात (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)

• कृतम्: done/performed
• कृतम्: कर्म (Karman; item)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) → कृत (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि (PPP, क्त); नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्

• देवार्चनादिकम्: worship of the gods and the like
• देवार्चनादिकम्: कर्म (Karman; item)
• Type: Noun
• Root: देव+अर्चन+आदि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे (n.), प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; समाहार/समुच्चयार्थे ‘अर्चनादि’ (worship etc.); तत्पुरुषः: देवानाम् अर्चनम्

• सर्वम्: all (of that)
• सर्वम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे (n.), प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम्

• तत्: that
• तत्: सम्बन्ध/अनुवाद (Anaphoric)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे (n.), प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; निर्देशार्थे (demonstrative)

• अक्षयम्: imperishable
• अक्षयम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अक्षय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे (n.), प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम्

• भूप: O king
• भूप: सम्बोधन (Vocative)
• Type: Noun
• Root: भूप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्

• यत्-कृतम्: which is done
• यत्-कृतम्: सम्बन्ध (Relative qualifier)
• Type: Verb
• Root: यद् (सर्वनाम) + कृ (धातु) → कृत (कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; ‘येन कृतम्’ इति सम्बन्धे (relative compound-like usage)

• विजयादिने: on Vijayā day
• विजयादिने: अधिकरण (Adhikaraṇa; time-locative)
• Type: Noun
• Root: विजया+दिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे (n.), सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्; तत्पुरुषः: विजयायाः दिनम्

Speaker

Narada

Vrata Kalpa

Vrata: Vijayā (day/observance)

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities

• Vijayā (tithi/day)
• Devas (gods)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches that actions like charity, mantra-recitation, fire-offerings, and deity-worship become akṣaya (inexhaustible) when performed on the auspicious Vijayā day, emphasizing sacred timing (tithi) as a multiplier of puṇya.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By highlighting devārcana (deity-worship) as a prime practice whose fruit becomes imperishable on Vijayā, it frames bhakti as a concrete daily rite—worship, offering, and remembrance—strengthened by vrata-timing.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It implicitly relies on Jyotiṣa (the Vedāṅga of calendrics/astronomy-astrology) through the selection of a specific tithi/day (Vijayā) for rites, showing how ritual merit is linked to proper sacred time.