Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 57

Rādhā-sambaddha-mantra-vyākhyā

Rādhā-Related Mantras Explained

रसः स्थिरा ततः साग्निशून्यं तवियुतो मरुत् । रयः शून्यं चाग्नियुतं हृदाहंसाच्च तत्परम् ॥ ५७ ॥

rasaḥ sthirā tataḥ sāgniśūnyaṃ taviyuto marut | rayaḥ śūnyaṃ cāgniyutaṃ hṛdāhaṃsācca tatparam || 57 ||

‘رَس’ ثابت ہوتا ہے؛ پھر آگ سے خالی شُونْیَ، ‘تَوی’ کے ساتھ مل کر ‘مَرُت’ کہلاتا ہے۔ ‘رَیَہ’ شُونْیَ ہے؛ اور آگ کے ساتھ جڑ کر ‘ہِرداہَنسَا’ کی صورت بنتی ہے۔ اسی سے اگلا نتیجہ حاصل ہوتا ہے۔

रसःrasa (essence/syllable-name)
रसः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootरस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
स्थिराstable; sthirā
स्थिरा:
Karta (कर्ता/Subject-complement)
TypeAdjective
Rootस्थिर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण
ततःthen; thereafter
ततः:
Sambandha (सम्बन्ध/sequence marker)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-प्रकारः—सम्बन्ध/अनन्तर (then/thereafter)
साग्नि-शून्यम्void together with fire / fire-inclusive void
साग्नि-शून्यम्:
Karta (कर्ता/Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootस + अग्नि + शून्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषण; समासः—कर्मधारय (with-fire + void)
तवि-युतःjoined with tavi
तवि-युतः:
Karta (कर्ता/Qualifier)
TypeAdjective
Rootतवि + युत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण; समासः—तत्पुरुष (tavi-yuta = joined with tavi)
मरुत्wind; Marut
मरुत्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमरुत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
रयःray; wealth; raja-like syllable-name
रयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootरयि/रय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (वैदिक/छान्दस रूप)
शून्यम्void; empty
शून्यम्:
Karta (कर्ता/Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootशून्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषण
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
अग्नि-युतम्joined with fire
अग्नि-युतम्:
Karta (कर्ता/Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootअग्नि + युत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषण; समासः—तत्पुरुष (joined with fire)
हृदाby/with the heart
हृदा:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootहृद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
अहंसात्from non-violence (ahiṃsā)
अहंसात्:
Apadana (अपादान/Source)
TypeNoun
Rootअहंसा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
तत्-परम्devoted to that; intent on that
तत्-परम्:
Karta (कर्ता/Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootतत् + पर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषण; समासः—तत्पुरुष (devoted to that)

Narada (teaching in a technical/Vedanga mode, within the Narada–Sanatkumara dialogue frame)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

M
Marut

FAQs

It emphasizes disciplined, rule-based handling of sacred sound—showing that mantra efficacy and Vedic transmission depend on precise, ‘fixed’ phonetic/grammatical procedures (Vedanga), which protect dharma and correct ritual practice.

Indirectly: by safeguarding correct mantra-forms used in Vishnu-oriented worship and Vedic rites, it supports bhakti through accurate recitation and authorized textual practice rather than improvisation.

A Vyakarana/Shiksha-type derivational procedure: elements are treated as ‘fixed’, ‘elided (śūnya)’, or ‘joined (yuta)’ with markers like ‘agni’ and ‘tavi’ to yield specific resultant word-forms—useful for correct chanting, formation, and ritual application of mantric terms.