Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 91

Hanūmaccarita

The Account of Hanumān

हरिरूपः शंकरात्मा मारुतिः कपिसत्तमः । पर्यायैरुच्यतेऽधीशः साक्षाद्विष्णुः शिवः परः ॥ ९१ ॥

harirūpaḥ śaṃkarātmā mārutiḥ kapisattamaḥ | paryāyairucyate'dhīśaḥ sākṣādviṣṇuḥ śivaḥ paraḥ || 91 ||

جس کی صورت ہری ہے اور باطن شَنکر—وہی ماروتی، بندروں میں افضل، بہت سے ہم معنی القاب سے سراہا جاتا ہے؛ وہی ادھیش براہِ راست وِشنو ہے، اور وہی پرم شِو ہے۔

hari-rūpaḥone of Hari’s form / Hari-formed
hari-rūpaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothari + rūpa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular; tatpuruṣa ‘hareḥ rūpam’/‘hari-rūpa’ (having Hari as form)
śaṃkara-ātmāwhose self is Śaṅkara
śaṃkara-ātmā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśaṃkara + ātman (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular; tatpuruṣa ‘śaṃkaraḥ ātmā yasya’ (having Śaṅkara as self)
mārutiḥMāruti (Hanumān)
mārutiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmāruti (मारुति प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
kapi-sattamaḥbest of monkeys
kapi-sattamaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkapi + sattama (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular; tatpuruṣa ‘kapīnām sattamaḥ’ (best among monkeys)
paryāyaiḥby synonyms / by alternate names
paryāyaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootparyāya (पर्याय प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3rd), Plural (बहुवचन)
ucyateis called
ucyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (वच् धातु)
FormPresent (लट्), 3rd person, Singular; Ātmanepada, passive sense (कर्मणि प्रयोग)
adhīśaḥthe supreme lord
adhīśaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootadhīśa (अधीश प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
sākṣātdirectly, in person
sākṣāt:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsākṣāt (अव्यय)
FormIndeclinable adverb (क्रियाविशेषण-अव्यय)
viṣṇuḥViṣṇu
viṣṇuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootviṣṇu (विष्णु प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
śivaḥŚiva
śivaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśiva (शिव प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
paraḥsupreme
paraḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpara (पर प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular; adjective

Narada (within the Narada–Sanatkumara dialogue framework)

Vrata: none

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

H
Hari
S
Shankara
M
Maruti (Hanuman)
V
Vishnu
S
Shiva

FAQs

It affirms the non-contradiction of Viṣṇu and Śiva at the supreme level and presents Hanumān as a direct embodiment where Hari’s form and Śaṅkara’s essence are united, guiding the devotee toward non-sectarian devotion.

By emphasizing paryāya (multiple sacred names/epithets), it supports bhakti through nāma-stuti—praising the Lord in many names—while keeping the focus on one Supreme Reality expressed as Viṣṇu/Śiva.

The verse uses a Vedanga-like approach to meaning: understanding paryāya (synonymous appellations) and precise semantic identification of deities—an interpretive method aligned with nirukta/lexical analysis and disciplined scriptural exegesis.