Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 30

Hanūmaccarita

The Account of Hanumān

Devanagari script

मया निमंत्रिताः श्रद्धे ह्यगस्त्याद्या मुनीश्वराः । संभोजितास्तु प्रययुः स्वस्वमाश्रममंडलम् ॥ ३० ॥

Transliteration

mayā nimaṃtritāḥ śraddhe hyagastyādyā munīśvarāḥ | saṃbhojitāstu prayayuḥ svasvamāśramamaṃḍalam || 30 ||

Translation

اے شردھا! میرے بلانے پر اگستیہ وغیرہ مہا رشی آئے؛ باقاعدہ ضیافت اور تعظیم کے بعد وہ اپنے اپنے آشرم کے احاطوں کو روانہ ہو گئے۔

Word by Word

• मया: by me
• मया: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम (pronoun), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन (singular), तृतीया विभक्ति (Instrumental/3rd)

• निमन्त्रिताः: invited
• निमन्त्रिताः: कर्म (Karma/Object)
• Type: Verb
• Root: नि-√मन्त्र् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), पुल्लिङ्ग (masc), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (plural)

• श्रद्धे: O Śraddhā
• श्रद्धे: सम्बोधन (Sambodhana/Vocative)
• Type: Noun
• Root: श्रद्धा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (fem), संबोधन विभक्ति (Vocative/8th), एकवचन (singular)

• हि: indeed
• हि: सम्बन्ध/निपात (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), अव्यय

• अगस्त्य-आद्याः: beginning with Agastya
• अगस्त्य-आद्याः: विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अगस्त्य (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष समास (अगस्त्यः आदिः येषाम्), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (Nom/1st), बहुवचन

• मुनीश्वराः: lords among sages
• मुनीश्वराः: कर्ता (Kartā/Subject)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष समास (मुनीनां ईश्वराः), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (Nom/1st), बहुवचन

• संभोजिताः: having been feasted
• संभोजिताः: कर्ता (Kartā/Subject)
• Type: Verb
• Root: सम्-√भुज् (धातु) + णिच् (causative) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; अर्थः ‘भोजिताः/भोजयिताः’ (having been fed/entertained)

• तु: then/indeed
• तु: सम्बन्ध/निपात (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle), विरोध/अन्वय (contrast/continuation)

• प्रययुः: departed
• प्रययुः: क्रिया (Kriyā/Action)
• Type: Verb
• Root: प्र-√या (धातु)
• Form: लिट् लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (plural), परस्मैपद

• स्व-स्वम्: each his own
• स्व-स्वम्: विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: स्व (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाववत् पुनरुक्ति (reduplication for distributive sense), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Acc/2nd), एकवचन; ‘each one’s own’

• आश्रम-मण्डलम्: hermitage precinct
• आश्रम-मण्डलम्: कर्म (Karma/Goal object)
• Type: Noun
• Root: आश्रम (प्रातिपदिक) + मण्डल (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष समास (आश्रमस्य मण्डलम्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Acc/2nd), एकवचन

Speaker

Narada

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities

• Agastya
• Munis (sages)
• Śraddhā (as an addressed personification)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It highlights Dharma expressed as reverent hospitality—inviting, feeding, and honoring realized sages—showing that faith (Śraddhā) becomes effective through correct, respectful action.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Though not explicitly naming Vishnu-bhakti here, it supports the devotional ethic: service to holy persons (sādhu-sevā) and honoring spiritual teachers is treated as a sacred act that strengthens devotion and purity.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Ritual procedure and etiquette—proper invitation (nimantraṇa), respectful feeding (saṃbhojana), and concluding a rite by formally seeing guests off—reflect applied Kalpa (ritual discipline) and traditional āśrama conduct.