Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 57

Mantra-Māhātmya and Sādhana of Kārtavīryārjuna

Nyāsa, Yantra, Homa, and Dīpa-Vrata

Devanagari script

तस्य संस्मरणादेव हृतं नष्टं च संवदेत् । लभ्यते मंत्रवर्योऽयं द्वात्रिंशद्वर्णसंयुतः ॥ ५७ ॥

Transliteration

tasya saṃsmaraṇādeva hṛtaṃ naṣṭaṃ ca saṃvadet | labhyate maṃtravaryo'yaṃ dvātriṃśadvarṇasaṃyutaḥ || 57 ||

Translation

اس کا محض یاد کرنا ہی کافی ہے؛ جو چیز چوری ہوئی ہو یا گم ہو گئی ہو، اس کی خبر (زبان کے ذریعے) ظاہر ہو جاتی ہے۔ یہ برگزیدہ منتر بتیس حروف (اکشر) پر مشتمل حاصل ہوتا ہے۔

Word by Word

• तस्य: of it/of him
• तस्य: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुं, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• संस्मरणात्: from (its) remembrance
• संस्मरणात्: Hetu (हेतु)
• Type: Noun
• Root: सम् + स्मृ (धातु) → संस्मरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; हेतुवाचक (cause: from remembrance)

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (emphatic particle: indeed/only)

• हृतम्: stolen
• हृतम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: हृ (धातु)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘stolen/taken away’

• नष्टम्: lost
• नष्टम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: नश् (धातु)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘lost/vanished’

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक

• संवदेत्: one should declare/say
• संवदेत्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + वद् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘should speak/tell (as recovered)’

• लभ्यते: is obtained
• लभ्यते: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि/भावे प्रयोगः (is obtained)

• मन्त्र-वर्यः: the excellent mantra
• मन्त्र-वर्यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र + वर्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुषभावः (श्रेष्ठः मन्त्रः)

• अयम्: this
• अयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• द्वात्रिंशत्-वर्ण-संयुतः: endowed with thirty-two syllables/letters
• द्वात्रिंशत्-वर्ण-संयुतः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वात्रिंशत् + वर्ण + सम् + युज् (धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-कृदन्त ‘संयुत’ (endowed/combined) + तत्पुरुषः (द्वात्रिंशद्वर्णैः/द्वात्रिंशद्वर्ण-सम्बन्धेन)

Speaker

Narada (teaching in a technical/Vedanga-oriented section; mantra-lakshana/prayoga tone)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It emphasizes mantra-śakti: the Purana presents remembrance (saṃsmaraṇa) itself as a potent practice, where the mantra’s power can bring hidden facts to light—showing the tradition’s view that sound-form (varṇa) and recollection can produce tangible results.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

While framed as a technical mantra result, it still highlights a bhakti-like principle: steady remembrance (smaraṇa) is central. The verse implies that sincere recollection activates grace and clarity, which aligns with devotional disciplines where smaraṇa is a primary limb.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It points to mantra-lakṣaṇa and varṇa-count (a technical marker used in śikṣā/vyākaraṇa-informed mantra study): the mantra is specified as dvātriṃśad-varṇa (32 syllables), reflecting the Vedanga concern for precise phonetics, structure, and correct formulation in ritual practice.