Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 106

Mantra-Māhātmya and Sādhana of Kārtavīryārjuna

Nyāsa, Yantra, Homa, and Dīpa-Vrata

Devanagari script

स्तोत्रपाठं प्रतिदिनं निशीथिन्यां विशेषतः । एकपादेन दीपाग्रे स्थित्वा यो मंत्रनायकम् ॥ १०६ ॥

Transliteration

stotrapāṭhaṃ pratidinaṃ niśīthinyāṃ viśeṣataḥ | ekapādena dīpāgre sthitvā yo maṃtranāyakam || 106 ||

Translation

جو ہر روز ستوتر کا پاٹھ کرتا ہے—خصوصاً نشیث (آدھی رات) میں—اور چراغ کے سامنے ایک پاؤں پر کھڑا ہو کر منترون کے نایک پر بھو کی عبادت کرتا ہے۔

Word by Word

• स्तोत्र-पाठम्: recitation of a hymn
• स्तोत्र-पाठम्: कर्म (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: स्तोत्र (प्रातिपदिक) + पाठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (स्तोत्रस्य पाठः) ; object (to be done)

• प्रति-दिनम्: every day
• प्रति-दिनम्: कालाधिकरण (Temporal/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (अव्यय) + दिन (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास; अव्यय (adverb) ‘every day’

• निशीथिन्याम्: at midnight
• निशीथिन्याम्: कालाधिकरण (Temporal/काल)
• Type: Noun
• Root: निशीथिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; locative of time ‘at midnight’

• विशेषतः: especially
• विशेषतः: क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: विशेषतस् (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb) ‘especially’

• एक-पादेन: on one foot
• एक-पादेन: करण (करणम्/Instrument)
• Type: Noun
• Root: एक (प्रातिपदिक) + पाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (एकः पादः) ; instrumental ‘with one foot’

• दीप-अग्रे: before the lamp
• दीप-अग्रे: अधिकरण (अधिकरणम्/Locative)
• Type: Noun
• Root: दीप (प्रातिपदिक) + अग्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (दीपस्य अग्रे) ; locative ‘in front of the lamp’

• स्थित्वा: having stood
• स्थित्वा: पूर्वक्रिया (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having stood’

• यः: who
• यः: कर्ता (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; relative pronoun ‘who’

• मन्त्र-नायकम्: the leader of mantras (chief mantra)
• मन्त्र-नायकम्: कर्म (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक) + नायक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (मन्त्राणां नायकः) ; object (implied: ‘recites’)

Speaker

Narada (teaching in dialogue with Sanatkumara tradition)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Mantranayaka (Mantra-deity/Lord of mantras)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It emphasizes disciplined daily stotra-recitation and focused austerity (standing on one foot before a lamp at midnight) as a means to concentrate the mind and attain the grace of the mantra’s presiding Lord.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is expressed as regular praise (stotra) and reverent worship; the physical observance supports inner single-pointed devotion toward the mantra-deity.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It reflects ritual discipline and correct practice (prayoga) connected with mantra-sadhana—timing (midnight), method (lamp-front worship), and bodily steadiness used to strengthen recitation and concentration.