Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 69

Dīpa-vidhi-vyākhyānam

Procedure for Lamp-Offering to Hanumān

Devanagari script

दासीदासादिकानां च नष्टानां प्राप्तिरीरिता । चौरादिदुष्टसत्त्वानां सर्पादीनां भये पुनः ॥ ६९ ॥

Transliteration

dāsīdāsādikānāṃ ca naṣṭānāṃ prāptirīritā | caurādiduṣṭasattvānāṃ sarpādīnāṃ bhaye punaḥ || 69 ||

Translation

داسی، داس وغیرہ جو کھو گئے ہوں اُن کی بازیابی بھی بیان کی گئی ہے۔ نیز چوروں اور دیگر بدکاروں، اور سانپ وغیرہ کے خوف کے وقت دوبارہ حفاظت حاصل ہوتی ہے۔

Word by Word

• दासी: female servant
• दासी: सम्बन्ध (Compound member/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: दासी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; समास-पूर्वपद (stem form)

• दास: male servant
• दास: सम्बन्ध (Compound member/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: दास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; समास-पूर्वपद (stem form)

• आदिकानाम्: and others (etc.)
• आदिकानाम्: सम्बन्ध (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: आदि + क (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; सम्बन्ध; तत्पुरुष (आदि-शब्देन सहिताः)

• च: and
• च: सम्बन्ध (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• नष्टानाम्: of the lost (persons)
• नष्टानाम्: सम्बन्ध (Genitive/षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: नष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक; नश्)
• Form: षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; भूतकृदन्त; विशेषण

• प्राप्तिः: recovery, obtaining
• प्राप्तिः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्राप्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्तृ/वर्ण्य

• ईरिता: has been stated
• ईरिता: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ईरित (कृदन्त-प्रातिपदिक; ईर्/ईरय्)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; भूतकृदन्त; विशेषण (प्राप्तिः)

• चौर: thief
• चौर: सम्बन्ध (Compound member/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: चौर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; समास-पूर्वपद (stem form)

• आदि: and the like
• आदि: सम्बन्ध (Compound member/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; समास-पूर्वपद (stem form)

• दुष्ट: wicked
• दुष्ट: सम्बन्ध (Compound member/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: दुष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक; दुष्)
• Form: समास-पूर्वपद (stem form); भूतकृदन्त; विशेषण

• सत्त्वानाम्: of evil beings (thieves etc.)
• सत्त्वानाम्: सम्बन्ध (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: सत्त्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; सम्बन्ध; कर्मधारय/तत्पुरुष-समाससमूह (चौरादयः दुष्टाः सत्त्वानि)

• सर्प: snake
• सर्प: सम्बन्ध (Compound member/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सर्प (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; समास-पूर्वपद (stem form)

• आदीनाम्: and others (etc.)
• आदीनाम्: सम्बन्ध (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; सम्बन्ध; तत्पुरुष (आदि-शब्देन सहिताः)

• भये: in fear/danger
• भये: अधिकरण (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण

• पुनः: again/further
• पुनः: सम्बन्ध (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय; पुनरुक्ति/again, further

Speaker

Narada (teaching within a Vedanga/ritual-technical context)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhayanaka

Secondary Rasa: shanta

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It frames ritual-technical practice as dharmic protection: through prescribed prayogas, fear is calmed and losses are restored, reinforcing trust in Vedic order (ṛta) and disciplined conduct.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Though primarily practical, it supports bhakti indirectly: safety and recovery remove obstacles that disturb steady remembrance and worship, allowing devotion to continue without fear.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

A prayoga-style result statement typical of technical sections: it lists specific, worldly outcomes (recovery of the lost; protection from thieves/snakes), reflecting applied ritual knowledge allied to Vedanga practice.