Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 183

Hanumān-mantra-kathana: Mantra-bheda, Nyāsa, Yantra, and Prayoga

Devanagari script

जयत्यरिगणं सर्वं दर्शनादेव निश्चितम् । चन्द्रसूर्यो परागादौ पूर्वोक्तं लेखयेद्ध्वजे ॥ १८३ ॥

Transliteration

jayatyarigaṇaṃ sarvaṃ darśanādeva niścitam | candrasūryo parāgādau pūrvoktaṃ lekhayeddhvaje || 183 ||

Translation

اس کے محض دیدار سے ہی تمام دشمنوں کے لشکر پر فتح یقینی ہو جاتی ہے۔ لہٰذا پہلے بیان کردہ طریقے کے مطابق عَلَم کے اگلے حصے پر چاند اور سورج نقش کرے॥۱۸۳॥

Word by Word

• जयति: conquers / is victorious
• जयति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जि (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)

• अरि-गणम्: the host of enemies
• अरि-गणम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अरि (प्रातिपदिक) + गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अरिणां गणः)

• सर्वम्: entire / all
• सर्वम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन; विशेषणम् (qualifier) अरिगणम् प्रति

• दर्शनात्: from (its) sight; by seeing
• दर्शनात्: Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
• Type: Noun
• Root: दर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative/5th), एकवचन

• एव: indeed / only
• एव: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (particle), अव्यय; अवधानार्थक/निश्चयार्थक

• निश्चितम्: is ascertained / certain
• निश्चितम्: Vidhaya (विधेय)
• Type: Adjective
• Root: नि + चि (धातु) → निश्चित (कृदन्त, क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; भावे/विधेयविशेषणम्

• चन्द्र-सूर्यौ: the moon and the sun
• चन्द्र-सूर्यौ: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र (प्रातिपदिक) + सूर्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/1st), द्विवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः

• पराग-आदौ: at the beginning (starting) with pollen, etc.
• पराग-आदौ: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पराग (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावसमासः; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative/7th), एकवचन; अर्थः—‘परागादिषु/परागादौ (at the beginning with pollen etc.)’

• पूर्वोक्तम्: previously stated
• पूर्वोक्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक) + उक्त (कृदन्त, क्त; वच् धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन; कर्मधारयः—‘पूर्वं उक्तम्’

• लेखयेत्: should draw / should inscribe
• लेखयेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लिख् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• ध्वजे: on the banner/flag
• ध्वजे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ध्वज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative/7th), एकवचन

Speaker

Sanatkumara (in instruction to Narada on technical omens/insignia)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: vira

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Chandra
• Surya

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches that auspicious cosmic symbols (Moon and Sun) placed on a dhvaja function as protective and victory-conferring signs, aligning action with dharmic, auspicious order.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: by recommending sacred symbols on ritual or royal standards, it reflects the Purāṇic habit of invoking divine order through visible emblems—an external support (ālambana) that can strengthen devotional remembrance.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Śakuna/nimitta-based applied knowledge (a technical auxiliary tradition) concerning dhvaja-lakṣaṇa—how specific markings and their placement are used for auspicious outcomes in rites, processions, or campaigns.