Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 23

The Exposition of Nṛsiṁha Worship-Mantras, Nyāsa, Mudrās, Yantras, Kavaca, and Nṛsiṁha Gāyatrī

दक्षान्पदोस्तले कट्यां मेढ्रोर्वोजानुजङ्घयोः । गुल्फे पादकराङ्गुल्योः सर्वसन्धिषु रोमसु ॥ २३ ॥

dakṣānpadostale kaṭyāṃ meḍhrorvojānujaṅghayoḥ | gulphe pādakarāṅgulyoḥ sarvasandhiṣu romasu || 23 ||

‘د’ سے شروع ہونے والے حروف کا نیاس پاؤں کے تلووں پر کرے؛ پھر کمر، عضوِ خاص، رانوں، گھٹنوں اور پنڈلیوں پر۔ ٹخنوں پر، پاؤں اور ہاتھ کی انگلیوں پر، تمام جوڑوں پر اور بدن کے بالوں پر بھی (نیاس کرے)॥ ۲۳ ॥

दक्षान्right-side (ones)
दक्षान्:
कर्म (Karma/Object)
TypeAdjective
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; विशेषणम् (varṇān इत्यादि कर्मपदस्य)
पदोःof the two feet
पदोः:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive)
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), द्विवचन
तलेon the sole
तले:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootतल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
कट्याम्on the waist
कट्याम्:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootकटि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
मेढ्रोःof the genital (organ)
मेढ्रोः:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive)
TypeNoun
Rootमेढ्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
ऊरु-जानु-जङ्घयोःof the thighs, knees, and shanks (i.e., on them)
ऊरु-जानु-जङ्घयोः:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive)
TypeNoun
Rootऊरु (प्रातिपदिक) + जानु (प्रातिपदिक) + जङ्घा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), द्विवचन; द्वन्द्वः (ऊरु-जानु-जङ्घाः)
गुल्फेon the ankle
गुल्फे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootगुल्फ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
पाद-कर-अङ्गुल्योःof the toes and fingers
पाद-कर-अङ्गुल्योः:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक) + अङ्गुली (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), द्विवचन; द्वन्द्वः (पादाङ्गुल्यः च कराङ्गुल्यः च)
सर्व-सन्धिषुin all the joints
सर्व-सन्धिषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + सन्धि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; कर्मधारयः (सर्वे सन्धयः)
रोमसुon the hairs (hair-pores)
रोमसु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootरोमन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन

Sanatkumara (teaching Narada the technical procedure of nyasa)

Vrata: none

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

N
Narada
S
Sanatkumara

FAQs

It teaches nyāsa—ritually ‘installing’ mantra-syllables on the body—so the practitioner’s limbs become consecrated supports for mantra-japa and worship, aligning body and mind with sacred sound.

By prescribing bodily sanctification before practice, it supports disciplined devotional worship: the devotee prepares the body as an instrument of reverence, making japa and pūjā more focused and sattvic.

A technical ritual method used in mantra-śāstra (linked to śikṣā/pronunciation and prayoga/application): mapping akṣaras to specific body locations as part of formal sādhanā procedure.